Η ψηφιακή οικονομία παράγοντας ανάπτυξης των υποδομών της Χώρας

Τον Παρθενώνα επισκέπτονται 2 εκατομμύρια τουρίστες το χρόνο. Τους Δελφούς 500.000 , την Κνωσό 700.000 , την Ολυμπία 350.000. Αθροιστικά η Ελλάδα είναι 4η στον κόσμο στην επίσκεψη μνημείων. Κανένας όμως Ελληνικός αρχαιολογικός χώρος δεν διαθέτει WiFi και φυσικά apps, που στο έξυπνο κινητό θα ξεναγήσουν στο χώρο.

Η Ελλάδα το 2014 είχε 408 παραλίες με γαλάζια σημαία. Ήταν 2η ανάμεσα σε 51 χώρες. Για τη γαλάζια σημαία , την πιο διακεκριμένη διεθνή αναγνώριση ποιότητας και καθαρότητας υδάτων , υπάρχουν 32 αυστηρά κριτήρια. Εάν σε αυτά συμπεριλαμβανόταν το WiFi, η Ελλάδα θα είχε 6 μόνο γαλάζιες σημαίες.

Εξαρχής λοιπόν σας λέω, πως το θέμα μας δεν είναι γενικά η ανάπτυξη δικτύων επόμενης γενιάς, ούτε η γενική παραδοχή πως 10% αύξηση διείσδυσης της ευρυζωνικότητας οδηγεί σε αύξηση του ΑΕΠ κατά 1.5%. Θέλουμε, σχεδιάζουμε και υλοποιούμε ένα σχέδιο ρεαλιστικό, βιώσιμο και εφαρμόσιμο, στοχευμένο εκεί που η πραγματικότητα της παραγωγικής οικονομίας μας κατευθύνει. Στον τουρισμό, την ενέργεια και τις υποδομές μεταφορών, στην δημόσια διοίκηση και το κοινωνικό κράτος. Πολύ πριν το 2020 οι γαλάζιες σημαίες θα είναι πάνω από 400 και με ταχύτητα τουλάχιστον 30 Μbps. Σε 2 χρόνια οι 12 σπουδαιότεροι αρχαιολογικοί χώροι θα έχουν υποδομές με  τουλάχιστον αυτή την ταχύτητα.

Κυρίες και κύριοι, κύριε πρόεδρε, σας ευχαριστώ για την πρόσκλησή σας να μιλήσω για την ψηφιακή οικονομία. Για τη συμβολή της στις υποδομές, αλλά και την ανάπτυξη της χώρας.

Στο όχι  και τόσο μακρινό παρελθόν, μόλις πριν 20 χρόνια, κινητά δεν είχαμε ή δεν έπιαναν εκτός Αθήνας. Πριν 15 χρόνια το διαδίκτυο ήταν ζήτημα καθαρά πανεπιστημίων. Πριν 10 χρόνια τα βαριά τότε  lap top είχαν διείσδυση 0.4%. Ο πρόεδρος Ντελόρ μιλούσε πριν 20 χρόνια για τους αυτοκινητόδρομους της πληροφορικής.

Σήμερα, η ευρυζωνικότητα, τόσο σε επίπεδο προσφοράς (κάλυψης), όσο και σε επίπεδο ζήτησης (διείσδυσης) γίνεται όρος βιωσιμότητας σε κάθε εξωστρεφή υπηρεσία και παγκόσμια ατμομηχανή της ανάπτυξης. Για κάτι λοιπόν, που αναπτύσσεται πιο γρήγορα από όσο μπορούμε να το παρακολουθήσουμε, δεν χρειάζονται πολλά λόγια για την οικονομική και αναπτυξιακή σημασία του.

Δεν χρειάζονται λόγια ούτε για την σημασία του να ανήκεις στην ΕΕ, δηλαδή σε μια τεράστια αγορά ψηφιακών υπηρεσιών και έτσι να απολαμβάνεις τη δυνατότητα ρυθμίσεων, τεχνογνωσίας, συμβουλευτικών υπηρεσιών, που μια χώρα σαν την Ελλάδα δεν θα μπορούσε ποτέ μόνη της, όχι να αναπτύξει, αλλά ούτε καν να απαριθμήσει.

Θα ήθελα με έμφαση να υπογραμμίσω, πως η ευρυζωνικότητα, ιδιαίτερα στην χώρα μας, ιδιαίτερα σήμερα, μειώνει τις ανισότητες. Για δύο τουλάχιστον λόγους. Η ταχύτητα των δικτύων μειώνει το πρόβλημα επικοινωνίας και διακίνησης, που προκαλείται από το ανάγλυφο της χώρας, με τα διεσπαρμένα νησιά και τους επάλληλους ορεινούς όγκους. Αποκαθιστά λοιπόν δυνατότητες μιας πιο ισορροπημένης ανάπτυξης. Ταυτόχρονα, μειώνει σημαντικά τις δαπάνες και το κόστος των κοινωνικών υπηρεσιών, άρα σε συνθήκες κρίσης και ύφεσης είναι σημαντικό εργαλείο για διατήρηση του κορμού του κοινωνικού κράτους και την ανακούφιση των κοινωνικά αδύναμων.

Δεν θα σας κουράσω μιλώντας αναλυτικά για το πού βρισκόμαστε σήμερα. Θα αναφέρω απλά, πως η θέση της Ελλάδας στο ψηφιακό βαθμολόγιο  των χωρών της Ε.Ε. είναι πάνω από τον Ευρωπαϊκό μ.ο. στη διάθεση ευρυζωνικών υπηρεσιών, αλλά υπολείπεται σαφώς σε υποδομές δικτύων επόμενης γενιάς, καθώς και σε όρους διείσδυσης ευρυζωνικών υπηρεσιών και χρήσεων. Η έλλειψη υπηρεσιών εντείνει το πρόβλημα ψηφιακού χάσματος και αναλφαβητισμού. Είναι ανησυχητικό, ότι η απόκλιση από τους ευρωπαϊκούς μ.ο. στη χρήση του Ιντερνέτ δεν περιορίζεται σε μεγάλες ηλικίες, αλλά είναι ιδιαίτερα έντονη και στις παραγωγικές ηλικίες 35 έως 44 ετών.

Η Ελλάδα μέσα από το σχέδιο ευρυζωνικής πρόσβασης επόμενης γενιάς θα συγκλίνει με τους στόχους της ΕΕ.

Δυο καθαροί στόχοι είναι:

1.     έως το 2020, διαθεσιμότητα πρόσβασης στο διαδίκτυο με ταχύτητες άνω των 30Mbps για όλους τους Έλληνες,

2.     έως το 2020, τουλάχιστον 50% των ελληνικών νοικοκυριών, να διαθέτουν σύνδεση στο διαδίκτυο με ταχύτητα άνω των 100Mbps .

Οι επενδύσεις για την επίτευξη των στόχων θα ξεπεράσουν έως το 2020 τα 2.8 δις € και μπορεί να ανέλθουν έως τα 4.3 δις €. Το μεγαλύτερο μέρος αυτών  των επενδύσεων θα προκύψει από τον ιδιωτικό τομέα, με τον δημόσιο να εστιάζεται στη δημιουργία ευνοϊκού πλαισίου ρυθμιστικού και κανονιστικού για την βιωσιμότητα των επενδύσεων, αλλά και παρέμβαση σε περιοχές, όπου η αγορά δεν θα μπορέσει να ανταποκριθεί.

Κυρίες και κύριοι, με δυο λόγια θέλω να σας πω, ότι με τις υποδομές ευρυζωνικότητας σε δίκτυα επόμενης γενιάς, σκοπεύουμε να κάνουμε στην Ελλάδα μέχρι το 2020 ακριβώς ό,τι έγινε με την κινητή τηλεφωνία 20 χρόνια πριν.

Τότε η αργοκίνητη, υπανάπτυκτη σταθερή τηλεφωνία  ξεπεράστηκε σε δυο χρόνια. Με το κινητό ο κόσμος ανέπνευσε, έκανε τις δουλειές του και επινόησε το μέλλον του. Ξεπεράσαμε τα στάδια μιας γραμμικής ανάπτυξης. Κάνουμε το ίδιο. Θα πάμε την οπτική ίνα στο σπίτι ή στο κτίριο, για να δώσουμε πρόσβαση στην φαντασία, την πολυμορφία, την καινοτομική χρήση των δυνατοτήτων των δικτύων. Αυτό είναι το στοίχημά μας.

Σε ότι αφορά το ίδιο το δημόσιο, σταματά πλέον η τακτική του να βαφτίζουν οι φορείς τις λειτουργικές τους ανάγκες αναπτυξιακά έργα και να τις χρηματοδοτούν από το ΕΣΠΑ. Στη νέα κατεύθυνση τα εσωτερικά έργα πληροφορικής είναι αυτοχρηματοδοτούμενα και η αναγκαιότητα τους προκύπτει από τις συναλλαγές, τη χρήση που τους γίνεται.

Χρειαζόμαστε και εργαζόμαστε για καλύτερο συντονισμό στις υποδομές.

Τα δίκτυα αλληλοκαλύπτονται και συμπληρώνονται. Εάν σκεφθεί κανείς, ότι το 80% περίπου του κόστους ψηφιακών υποδομών σχετίζεται με έργα κατασκευαστικά εδάφους, αντιλαμβάνεται πόση σημασία έχει ο συντονισμός φορέων και παρόχων στις τηλεπικοινωνίες, την ενέργεια και την ύδρευση. ΕΥΔΑΠ, ΟΤΕ, ΔΕΗ, περιφέρειες, δήμοι, φυσικό αέριο πρέπει να συντονισθούν με ευθύνη του δημοσίου. Το ίδιο ισχύει και για την πόντιση υποθαλάσσιων καλωδίων για την ηλεκτρική και ψηφιακή διασύνδεση των  νησιών.

Οι υποδομές δεν είναι, όπως λέγεται, ουδέτερες. Η στρατηγική μας έχει κατευθύνσεις και σαφείς πολιτικές επιλογές. Θεωρούμε ιδιαίτερα αναπτυξιακή κατεύθυνση την ανοικτότητα. Η Ελλάδα είναι χώρα περιεχομένου, ιστορικού, αρχαιολογικού, θρησκευτικού, φυσικού πλούτου. Θα το ψηφιοποιήσουμε, θα το διαθέσουμε. Η ετοιμασία και διάθεση γίνεται έτσι κρίσιμη διαδικασία υποδομής. Με την ψηφιοποίηση και ελεύθερη διάθεση κρατικών αρχείων, αρχαιολογικού, φυσικού πλούτου θα αναπτυχθεί επιχειρηματικότητα με βάση το ελεύθερο ψηφιακό περιεχόμενο στον τουρισμό, πολιτισμό και  εκπαίδευση.

Η δημόσια διοίκηση, όπως και η δικαιοσύνη υπολειτουργούν, γιατί το έργο τους δεν μπορεί να ταξινομηθεί σύγχρονα, πολύτροπα. Η ψηφιοποίηση για παράδειγμα, των αποφάσεων των δικαστηρίων, η δημιουργία ταξινομικών, εξελισσόμενων κριτηρίων αναζήτησης θα κάνει αυτό το υλικό υποστηρικτική δύναμη στον σχεδιασμό πολιτικών. Θα παράγει απασχόληση με σταθερές δουλειές, ταχύτητα στην απονομή της δικαιοσύνης, αλλά και χρήσιμη σχέση της με την επικαιρότητα και την καθημερινή ζωή των ανθρώπων. Να πω σαν παράδειγμα, στον τομέα της φορολογίας, αν υπήρχε κτηματολόγιο, ο κάθε ΕΝΦΙΑ θα είχε δυνατότητα να σχεδιασθεί έγκαιρα, δίκαια και να εφαρμοσθεί σταδιακά.

Σε πολλά έργα ψηφιακής σύγκλισης δεν προχωράμε ικανοποιητικά. Όχι με την έννοια της απορρόφησης πόρων, αλλά ως προς την μεθοδικότητα υλοποίησης, την πιλοτική εφαρμογή, την διάδοση της χρήσης. Δεν εμπλέκουμε όσο πρέπει τους χρήστες, τους ενδιαφερόμενους, στην υλοποίηση των έργων. Δεν είναι παράξενο. Όπως στην δημοκρατία μας  οι θεσμοί της κοινωνίας πολιτών είναι αδύναμοι, έτσι και στην διοίκηση η ιεραρχία περιορίζει τη συμμετοχή των χρηστών/υπαλλήλων.

Με την έννοια αυτή, τα έργα της ψηφιακής σύγκλισης μας δίνουν μια καθαρή ευκαιρία να εξελίξουμε πραγματικά τη δημόσια διοίκηση. Όχι με απολύσεις ή ανάρμοστες αξιολογήσεις, αλλά με επιμονή και συνέπεια στα αυτονόητα της εξέλιξης. Η ανοικτότητα και η συμμετοχή είναι καθολικές αξίες στον ψηφιακό κόσμο. Ψηφιακή σύγκλιση στη διοίκηση χωρίς αυτές δεν γίνεται. Όσοι αντιδρούν θα μείνουν αναλφάβητοι, θα είναι δυσλειτουργικοί και αυτονόητα μη χρήσιμοι.

Θα τελειώσω τις προτεραιότητες με μια χιλιοειπωμένη, αλλά σταθερή αλήθεια. Ο σημερινός κόσμος είναι δικτυακός, η παγκοσμιοποίηση σημαίνει επικοινωνία, διακίνηση, ταχύτητα και αλυσίδα αξίας. Η Ελλάδα λόγω γεωγραφικής θέσης, μπορεί να βρει θέση διαμετακομιστικού κέντρου στα παγκόσμια δίκτυα.

Αυτό λοιπόν,  που ισχύει για τις μεταφορές και την ενέργεια ισχύει απαράλλακτα για τις ψηφιακές υποδομές. Χρειαζόμαστε σημεία εισόδου για τα καλώδια, τους αγωγούς bytes από την Κίνα και την Ινδία, περιβαλλοντολογικά ήπιους  σταθμούς αποθήκευσης και μεταφοράς, δηλαδή τεχνολογίες και τεχνογνωσία για data centers ιδιαίτερα στις υψηλές θερμοκρασίες του καλοκαιριού.

Αυτός ο στόχος δείχνει ίσως εναργέστερα από κάθε άλλον το πώς αντιλαμβανόμαστε την συμβολή των ψηφιακών υποδομών στην ανάπτυξη. Ούτε ουδέτερα , ούτε αντιγράφοντας. Εξειδικεύουμε την τεχνογνωσία και προσαρμόζουμε τις ευρωπαϊκές πολιτικές, τις κατευθύνουμε, ώστε να αρθρώνονται και να συγκλίνουν με το εθνικό σχέδιο για τη χώρα.

Κυρίες και κύριοι, δεν σας μιλάω για επιμέρους έργα. Δεν σας απαριθμώ μέτρα. Οι υποδομές δεν είναι απλά προϋποθέσεις ανάπτυξης. Είναι οργανικές ενότητες ενός σχεδίου ανασυγκρότησης για τη χώρα. Οι υποδομές για να γίνουν χρειάζονται πολιτικές. Συμμετοχή των ενδιαφερομένων, διαβούλευση, στόχους και κρίσιμες αποφάσεις. Οι υποδομές,  αλλάζουν καταστάσεις και ζωές. Δημιουργούν νέες πραγματικότητες, άρα νέες δυνατότητες, αλλά και καινούργιους ανταγωνισμούς. Κάποια  συμφέροντα θίγονται ή υποχωρούν, κάποιες νέες ομάδες επιχειρούν. Για να τις εκμεταλλευτούμε, για να πιάσουν τόπο στην ψηφιακή τους εκδοχή, είτε στα άλλα δίκτυα, μεταφορικά, ενεργειακά και εμπορευματικά , χρειάζεται νέα πολιτική νοοτροπία.

Το «σύστημα» που μας κληροδότησε η μεταπολίτευση είναι ένα σχεδόν παγιωμένο δίκτυο εκπροσώπησης μικρών μεσαίων και μεγάλων επαγγελματικών συμφερόντων. Αυτά συνομιλούν προνομιακά με τους πολιτικούς, τροφοδοτούν και συντηρούν το κομματικό υπο-σύστημα σε ολόκληρο το ιδεολογικό φάσμα. Χωρίς εξαιρέσεις, χωρίς διακρίσεις κι είναι αφόρητο και άτυχο ψέμα, να επικαλούνται το νέο και την αλλαγή όσοι, ιδιαίτερα στο χώρο της αντιπολίτευσης, μετά μανίας στεγάζουν, σιτίζουν και υπόσχονται την παλινόρθωση των συντεχνιών και του κρατικού πελατειακού συστήματος.

Είτε πρόκειται για τα  λεγόμενα «ευγενή» ελεύθερα επαγγέλματα στη μια πλευρά, είτε για τις  συνδικαλιστικές οργανώσεις του δημοσίου στην αντίπερα όχθη, είτε για τις κάστες της διοίκησης, όλες αυτές οι ομάδες πίεσης, παρά την κρίση, παραμένουν ισχυρές, σχεδόν άθικτες στην επιρροή και την διαπλεγμένη σχέση τους με την πολιτική εξουσία. Η ελληνική κοινωνία μοιάζει συγκριτικά με άλλες στην ΕΕ, κάθετα οργανωμένη και εκπροσωπούμενη από αυτό το «σύστημα».

Ο λαϊκισμός σήμερα είναι η φαντασιακή καταγγελία μόνο του μεγάλου κεφαλαίου, μόνο του μεγάλου πλούτου, η καταδίωξη σχεδόν του κέρδους και της επιχειρηματικότητας, ώστε να συσκοτίζεται, να αποσιωπάται η βαθιά εκμετάλλευση των αδυνάμων από το συντεχνιακό πελατειακό δίκτυο. Είναι κι αυτός ένας τρόπος συγκρότησης της αντιπροσώπευσης. Απέδωσε στη μεταπολίτευση, αλλά είναι πλέον εκτός εποχής, χωρίς παραγωγική δύναμη και κυρίως χωρίς καμία προοπτική. Αυτό το πυκνό δίχτυ συντεχνιακής, πελατειακής συσχέτισης πνίγει θεσμούς και αλλοιώνει την δημοκρατική εκπροσώπηση, γιατί διευρύνει τις ανισότητες και εμποδίζει την ισόμοιρη λειτουργία της νομιμότητας.

Είναι βαθιά μου πεποίθηση, πως οι υποδομές κυρίως οι ψηφιακές, επειδή είναι νέα οικονομία, γιατί είναι αυτονόητη εξέλιξη, γιατί έχουν τον κόσμο, τους νέους και την πρόοδο μαζί τους, μπορούν να δράσουν καταλυτικά στις αλλαγές.  Οι ψηφιακές υποδομές, όχι τα καλώδια, αλλά τα περιεχόμενα και οι ευκαιρίες χρήσης τους, εισάγουν και απαιτούν καλές πρακτικές, που ανατρέπουν αυτό το οπισθοδρομικό σύστημα και αναδεικνύουν τη συμμετοχή και τον σεβασμό της διαφορετικότητας, την παράλληλη δημιουργική ανάπτυξη. Η πιο αναπτυξιακή τους λοιπόν διάσταση δεν είναι οι αριθμοί στο ΑΕΠ, χωρίς να τους υποτιμώ ή να τους παραβλέπω.

Είναι η απελευθερωτική τους επίδραση  αδιαμεσολάβητα στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων, όπως επαναλαμβάνω το κινητό στη δεκαετία του 90, είναι οι καλές πρακτικές και νέες συνήθειες, η σιγά σιγά διαμορφούμενη  συνείδηση, ότι η συνεννόηση είναι πιο επικερδής από το αλληλοφάγωμα, ότι η διαφορετικότητα είναι πλούτος, ότι ο σεβασμός τήρησης κάποιων κοινών κανόνων εξασφαλίζει τη βιώσιμη απόλαυση μείζονος αγαθού. Με αυτή την έννοια η  συνδιαχείριση του δημόσιου χώρου έχει πολλά να μάθει από την χρήση του Ιντερνέτ.

Σας ευχαριστώ που μου δώσατε την ευκαιρία της παράθεσης αυτών των απόψεων και εύχομαι καλή επιτυχία στις εργασίες του συνεδρίου σας.