Το Ευρωσύνταγμα, η Ευρώπη, η Ελλάδα
Στις 20 Φεβρουαρίου η Ισπανία ήταν η πρώτη ευρωπαϊκή χώρα που επικύρωσε το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα με δημοψήφισμα. Αντίστοιχη κινητικότητα και ζωηρός δημόσιος διάλογος πραγματοποιείται στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες.
Τελικά πόσο μας αφορά το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα;
Δίνει λύσεις στα ζητήματα συνοχής και αποτελεσματικής λειτουργίας που δημιουργούνται από τη διεύρυνση προς ανατολάς;
Αυτό που διακυβεύεται σήμερα δεν είναι αν η ΕΕ θα μετατραπεί σε ομοσπονδιακό κράτος, ή αν θα έχουμε περισσότερη ή λιγότερη Ευρώπη. Η συζήτηση για το μέλλον της Ευρώπης στη σημερινή ιστορική συγκυρία αφενός έχει ξεπεράσει το δίλημμα ομοσπονδιακή Ευρώπη ή Ευρώπη των κρατών και αφετέρου δεν ασχολείται με τελεολογικά ερωτήματα γύρω από το μέλλον του ευρωπαϊκού εγχειρήματος.
Ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις των κρατών και των πολιτών;
Σε τι μπορεί να επηρεάσει την καθημερινότητά μας; Πλησιάζουμε μήπως στο τέλος της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης;
Αυτό που διακυβεύεται σήμερα δεν είναι αν η ΕΕ θα μετατραπεί σε ομοσπονδιακό κράτος, ή αν θα έχουμε περισσότερη ή λιγότερη Ευρώπη. Η συζήτηση για το μέλλον της Ευρώπης στη σημερινή ιστορική συγκυρία αφενός έχει ξεπεράσει το δίλημμα ομοσπονδιακή Ευρώπη ή Ευρώπη των κρατών και αφετέρου δεν ασχολείται με τελεολογικά ερωτήματα γύρω από το μέλλον του ευρωπαϊκού εγχειρήματος.
Σήμερα πάνω απ’ όλα διακυβεύεται η αποτελεσματικότητα και η δυναμική της ανανέωσης του ευρωπαϊκού συστήματος. Αν δηλαδή η ΕΕ όπως έχει διαμορφωθεί θα μπορέσει τελικά να ανανεωθεί ή αν θα οδηγηθεί σε αδιέξοδο, στασιμότητα και ίσως οπισθοχώρηση.
Με το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα σίγουρα η Ευρώπη ισχυροποιείται: το ευρωπαϊκό εγχείρημα ανανεώνεται απλοποιώντας θεσμούς και διαδικασίες, η δημοκρατία ενισχύεται, διασφαλίζονται καλές συνθήκες για την αποτελεσματική λειτουργία της Ευρώπης και τη συνέχιση της οικοδόμησης ενός «Ευρωπαϊκού Ονείρου». Ιδιαίτερα θετικές σ’ αυτό το πνεύμα είναι οι εξής ρυθμίσεις:
• Καθιέρωση προέδρου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για 2,5 χρόνια
• Θεσμοθέτηση Υπουργού Εξωτερικών της ΕΕ
• Ενίσχυση του Ευρωκοινοβουλίου
• Ένταξη Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων ως νομικά δεσμευτικού κειμένου
• Ενίσχυση του δημοκρατικού βίου με κατοχύρωση της αντιπροσωπευτικής και συμμετοχικής δημοκρατίας
• Κατοχύρωση αμοιβαίας συνδρομής σε θέματα Ασφάλειας και Άμυνας
Δικαιούμαστε λοιπόν να είμαστε ενθουσιώδεις, οφείλουμε όμως να κρίνουμε ρεαλιστικά και με προσοχή. Κι αυτό διότι το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα δεν ικανοποιεί τους μαξιμαλιστικούς στόχους ούτε των αθεράπευτα ευρωπαϊστών αλλά ούτε και αυτών που οχυρώνονται με πείσμα στα τείχη της εθνικής κυριαρχίας.
Το τελικό κείμενο της συνταγματικής συνθήκης είναι ένας συμβιβασμός σε επιμέρους θέματα το οποίο κυρίως θέτει το πλαίσιο των αρχών και των αξιών της Ένωσης μαζί με τους κύριους θεσμούς και τομείς πολιτικών για την επίτευξή τους.
Το ερώτημα που πρέπει να μας απασχολεί σε πολιτικό και ιδεολογικό επίπεδο είναι όχι πόση αλλά ποια Ευρώπη θέλουμε;
Βλέπουμε λοιπόν αναμφίβολα το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα να συμβάλει στην ισχυροποίηση της Ευρώπης. Για να λειτουργήσει ωστόσο θετικά για τη χώρα μας πρέπει να ικανοποιεί ορισμένες προϋποθέσεις και να παράγει συγκεκριμένα αποτελέσματα. Σε καμία περίπτωση η ταύτιση ισχυρής Ευρώπης και ισχυρής Ελλάδας δεν είναι ούτε γραμμική ούτε απόλυτη.
Το ερώτημα που πρέπει να μας απασχολεί σε πολιτικό και ιδεολογικό επίπεδο είναι όχι πόση αλλά ποια Ευρώπη θέλουμε; Σ’ αυτό το ερώτημα η προοδευτική απάντηση θέλει την Ευρώπη:
1. της ισότιμης συμμετοχής των κρατών
2. των δικαιωμάτων και της ενεργούς συμμετοχής του πολίτη
3. της ανταγωνιστικής οικονομίας, της κοινωνικής δικαιοσύνης και της επίλυσης των διαπεριφερειακών ανισοτήτων
4. που ενισχύει αποτελεσματικά την ασφάλεια των κρατών μελών
Αυτό που σίγουρα μπορώ να υποστηρίξω, αν και ο χώρος δεν μου επιτρέπει να το αναπτύξω, είναι ότι το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα ικανοποιεί ή τουλάχιστον δεν υποσκάπτει αυτές τις αξιώσεις.
Ωστόσο δεν αποτελεί αυτόματο πιλότο για τις εξελίξεις στο εσωτερικό. Για να περάσουμε από την ισχυροποίηση της Ευρώπης στην ισχυροποίηση της Ελλάδας καλείται η χώρα να λειτουργήσει, γνωρίζοντας ότι πέρα από το ελάχιστο πλαίσιο αρχών που εξασφαλίζει το Σύνταγμα τα επιπρόσθετα εθνικά επιτεύγματα είναι θέμα σχεδιασμού, διορατικότητας, δυνατοτήτων και επιλογών.
Και όλα αυτά σε ένα πεδίο ιδιαίτερα έντονου ανταγωνισμού ανάμεσα στα 25 πλέον κράτη μέλη της ΕΕ. Σε ένα πεδίο όπου σίγουρα δεν αρκεί κατά τον προσφιλή τρόπο της Κυβέρνησης απλά να παρίσταται και να συμπαρίσταται.
