Γαλλικό Δημοψήφισμα:"Όχι" στην Ευρώπη ή στη φλυαρία των τεχνοκρατών;
Η άρνηση του γαλλικού λαού να επικυρώσει το Ευρωσύνταγμα αποκαλύπτει στις πραγματικές του διαστάσεις το κεντρικό πρόβλημα του σύγχρονου ευρωπαϊκού οικοδομήματος.
Δεν ήταν λίγοι εκείνοι που έσπευσαν να αποδώσουν το αποτέλεσμα στην αρνητική εσωτερική πολιτική συγκυρία, στη διάθεση των Γάλλων να αποδοκιμάσουν τον Πρόεδρο Σιράκ, στην υψηλή ανεργία, στην απογοήτευση από την ακρίβεια και την οικονομική ύφεση, ή ακόμη στην αντίθεση της γαλλικής κοινής γνώμης στο ενδεχόμενο προσχώρησης της Τουρκίας.
Θα μου επιτρέψετε να διαφωνήσω. Οι Γάλλοι είναι ένας λαός με μεγάλη πολιτική ωριμότητα. Έχουν κληθεί πάρα πολλές φορές να εκφράσουν τη γνώμη τους για σημαντικά ζητήματα και έχουν δει αρκετά Συντάγματα να έρχονται και να παρέρχονται.
Αυτό που οφείλουμε συνεπώς να συνειδητοποιήσουμε είναι πως το ευρωπαϊκό εγχείρημα δεν μπορεί να αποτελεί μια γραφειοκρατική σύλληψη επί χάρτου, εστιασμένη πρωτίστως σε τεχνικού και οικονομικού χαρακτήρα παραμέτρους.
Αν μη τι άλλο οφείλουμε να τους αναγνωρίσουμε τη δυνατότητα να γνωρίζουν για ποιο πράγμα καλούνται κάθε φορά να αποφασίσουν, καθώς και την ικανότητα να ενημερώνονται επαρκώς για το περιεχόμενο των ρυθμίσεων που καλούνται να επικυρώσουν.
Τι ήταν λοιπόν εκείνο που ανάγκασε τους πρωτοπόρους της ευρωπαϊκής ενοποίησης να «σαμποτάρουν» το νέο μεγάλο βήμα στη μακρά πορεία προς την Ένωση;
Μα ακριβώς τα χαρακτηριστικά του ίδιου του Ευρωσυντάγματος, που αντανακλούν άλλωστε –και αυτό είναι το μεγάλο ζήτημα- το χαρακτήρα που έχει λάβει σήμερα η Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Ε.Ε. έχει διαμορφωθεί σταδιακά και τμηματικά μέσα από μια διαδικασία που διεκπεραιώθηκε αποκλειστικά από ορισμένες ελίτ.
Το Ευρωσύνταγμα, αντανακλώντας αυτή την εξέλιξη, είναι ένα τεχνοκρατικό κείμενο που σε καμία περίπτωση δεν απευθύνεται στο μέσο πολίτη ούτε και προσφέρει ικανοποιητικές απαντήσεις στα ερωτήματα που τον απασχολούν στη σημερινή συγκυρία. Είναι ένα προϊόν της ευρωπαϊκής γραφειοκρατίας έχει συνταχθεί από γραφειοκράτες και απευθύνεται σε γραφειοκράτες.
Οι Γάλλοι λοιπόν κλήθηκαν να υπερψηφίσουν ένα τεχνοκρατικό κείμενο μέσα από μια εκστρατεία της οποίας ηγήθηκε η εξαιρετικά αντιδημοφιλής αυτή τη στιγμή γαλλική πολιτική ελίτ.
Το συμπέρασμα του κυριακάτικου δημοψηφίσματος επομένως δεν μπορεί να είναι πως οι Γάλλοι πολίτες φέρθηκαν αντιδραστικά, ανώριμα ή αντιευρωπαϊκά.
Μάλλον οι Ευρωπαίοι πολιτικοί στάθηκαν ανίκανοι να αρθούν στο ύψος των περιστάσεων και να παρουσιάσουν ένα κείμενο πολιτικό, μια κατανοητή διακήρυξη που θα μπορούσε να εμπνεύσει τους πολίτες και να συμβιβάσει τις επιμέρους εθνικές επιδιώξεις σε μια κοινή συνισταμένη, να χαράξει ένα ρεαλιστικό όραμα, να δώσει πραγματική προοπτική στην πορεία της ενοποίησης.
Την Κυριακή λοιπόν οι πολίτες ήταν εκεί. Το εξαιρετικά υψηλό ποσοστό συμμετοχής εξάλλου πιστοποιεί τη διάθεσή τους να συνδιαμορφώσουν τις εξελίξεις. Εκείνο που έλειπε όμως ήταν η Πολιτική.
Αυτό που οφείλουμε συνεπώς να συνειδητοποιήσουμε είναι πως το ευρωπαϊκό εγχείρημα δεν μπορεί να αποτελεί μια γραφειοκρατική σύλληψη επί χάρτου, εστιασμένη πρωτίστως σε τεχνικού και οικονομικού χαρακτήρα παραμέτρους.
Απαιτείται ισχυρή πολιτική πρωτοβουλία, η οποία θα επενδύσει ιδεολογικά το όλο εγχείρημα, θα ταυτιστεί με τα συμφέροντα των πολιτών, θα τους πείσει ότι μπορεί να αλλάξει τη ζωή τους, θα τους εμπνεύσει και θα τους κινητοποιήσει θετικά.
