Μεσαία Τάξη: Οι Μαραθωνοδρόμοι της Εργασίας
Φεύγουν από το σπίτι τους νωρίς το πρωί, εργάζονται σκληρά, πολλές φορές σε δύο ή τρεις δουλειές, επιστρέφουν στην οικογένεια αργά το απόγευμα ή το βράδυ. Συχνά «κουβαλούν» τη δουλειά μαζί τους στο σπίτι.
Το όφελος για τον εαυτό τους, την οικογένειά τους, την εταιρεία ή τον οργανισμό στον οποίο εργάζονται είναι πενιχρό. Η προσωπική τους ζωή είναι σε κρίση, τα παιδιά μεγαλώνουν χωρίς γονείς, είναι ευερέθιστοι και συχνά αντιπαραγωγικοί στη δουλειά: είναι οι σύγχρονοι μαραθωνοδρόμοι της εργασίας.
Ενώ όμως η υπερεργασία και η πολυαπασχόληση εκτινάσσονται και η εργασιακή πίεση μεγαλώνει τα ατομικά εισοδήματα αυξάνονται ελάχιστα. Η πραγματικότητα του ξεχειλωμένου ωραρίου, της δεύτερης και τρίτης δουλειάς, των ισχνών μισθών και της αφόρητης πίεσης κατατάσσει τη χώρα μας στο μπλοκ του καθυστερημένου καπιταλισμού.
Οι πολίτες αυτοί αποτελούν ήδη ένα μεγάλο τμήμα της σύγχρονης ελληνικής μεσαίας τάξης. Από τους ανειδίκευτους εργάτες και τους μικρομεσαίους ιδιωτικούς υπάλληλους ή ελεύθερους επαγγελματίες μέχρι τα στελέχη επιχειρήσεων, αλλά και αρκετούς δημόσιους υπαλλήλους.
Ενώ όμως η υπερεργασία και η πολυαπασχόληση εκτινάσσονται και η εργασιακή πίεση μεγαλώνει τα ατομικά εισοδήματα αυξάνονται ελάχιστα. Η πραγματικότητα του ξεχειλωμένου ωραρίου, της δεύτερης και τρίτης δουλειάς, των ισχνών μισθών και της αφόρητης πίεσης κατατάσσει τη χώρα μας στο μπλοκ του καθυστερημένου καπιταλισμού μαζί με τα υπόλοιπα ανατολικοευρωπαϊκά κράτη.
Ένα τέτοιο μοντέλο καθυστερημένου καπιταλισμού, που στηρίζεται σε χαμηλού κόστους ανεκπαίδευτους αλλά υπερεργαζόμενους ανθρώπους, δεν αποτελεί πρότυπο για μια ανεπτυγμένη κοινωνία.
Αντίθετα σε μία ανεπτυγμένη κοινωνία η μέριμνα της πολιτείας και των επιχειρήσεων για μια ισορροπημένη ζωή αποτελεί σύγχρονη κοινωνική πολιτική. Αυτό προϋποθέτει την ανταπόκριση της πολιτικής στο αίτημα των πολιτών για ανάκτηση του ελέγχου επί του ελεύθερου, προσωπικού, οικογενειακού και κοινωνικού χρόνου.
Αυτή την πραγματικότητα η Κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας δείχνει να την αγνοεί πλήρως. Όχι μόνο δεν έχει προβεί σε μέτρα για την ουσιαστική στήριξη της οικογένειας και των εργαζομένων όπως εξήγγειλε προεκλογικά, αλλά αντιθέτως περιόρισε την αξία των υπερωριών και διεύρυνε το ωράριο λειτουργίας των καταστημάτων χωρίς κανένα απολύτως αντάλλαγμα μισθολογικό ή άλλο για τους εργαζόμενους.
Το ΠΑΣΟΚ ως ένα προοδευτικό κόμμα απαιτεί να μοιράζονται δίκαια μεταξύ εργαζομένων, επιχειρήσεων και κράτους οι κίνδυνοι, τα βάρη αλλά και τα οφέλη που συνεπάγεται η ελεύθερη οικονομική δραστηριότητα.
Το ΠΑΣΟΚ ως ένα προοδευτικό κόμμα απαιτεί να μοιράζονται δίκαια μεταξύ εργαζομένων, επιχειρήσεων και κράτους οι κίνδυνοι, τα βάρη αλλά και τα οφέλη που συνεπάγεται η ελεύθερη οικονομική δραστηριότητα.
Αυτά δεν εξαντλούνται απλά στην επιβράβευση της εργασίας όταν αυτή συμβάλλει στην κερδοφορία μιας επιχείρησης. Απαιτούν επίσης μέριμνα για μια ισορροπημένη προσωπική, οικογενειακή και κοινωνική ζωή και προοπτικές για επαγγελματική και κοινωνική εξέλιξη.
Με ποιο τρόπο μπορεί να επιτευχθεί αυτό;
Απαιτείται μεγαλύτερη ευελιξία υπέρ του εργαζόμενου και όχι περισσότερη «ευελιξία»-ξεχείλωμα του ωραρίου ή «ευέλικτη» καταπάτηση των εργασιακών δικαιωμάτων όπως συμβαίνει σήμερα.
Απαιτείται σεβασμός της εργατικής νομοθεσίας. Δεν μπορούμε να έχουμε «μερική απασχόληση πλήρους ωραρίου». Ούτε μπορούμε να μιλάμε για οκτάωρο που αρχίζει το πρωί και τελειώνει το βράδυ χωρίς κανένα κέρδος για τον εργαζόμενο.
Για να ανακτήσει ο εργαζόμενος τον έλεγχο του ελεύθερου χρόνου, της προσωπικής και οικογενειακής του ζωής, πρέπει να μπορεί να επιλέγει το εργασιακό μοντέλο που του ταιριάζει.
Χρειαζόμαστε δηλαδή μια αγορά εργασίας με ευελιξία επιλογών ανάμεσα σε διάφορα μοντέλα απασχόλησης που θα διαμορφώνονται συλλογικά (συλλογικές συμβάσεις ή σύμφωνα απασχόλησης), θα εποπτεύονται από την πολιτεία (επιθεώρηση εργασίας) και θα διαφοροποιούνται ως προς:
• τον προγραμματισμό του ωραρίου: διάφοροι συνδυασμοί δουλειάς και ανάπαυσης μέσα στη μέρα, τη βδομάδα, το μήνα, το χρόνο
• το σύνολο του χρόνου απασχόλησης: πλήρης απασχόληση, μερική απασχόληση αλλά και «μερικό έτος»
Το μοντέλο αυτό θα χαρακτηρίζεται από πληθώρα ευκαιριών για είσοδο και επανείσοδο του εργαζόμενου στην απασχόληση αποφεύγοντας έτσι το μακροχρόνιο εγκλωβισμό στην ανεργία ή την μαύρη εργασία.
Η ελευθερία επιλογής, ο σεβασμός του ελεύθερου χρόνου του εργαζόμενου καθώς και η ευθύνη των επιχειρήσεων για τήρηση των συμφωνηθέντων, είναι μια μεγάλη πολιτισμική επιλογή που πρέπει να κάνουμε ως κοινωνία.
Αυτού του τύπου η ευελιξία αποβλέπει σε μια περισσότερο ισορροπημένη ζωή και έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τη γνωστή σε όλους μας νεοφιλελεύθερη ευελιξία.
Η ελευθερία επιλογής, ο σεβασμός του ελεύθερου χρόνου του εργαζόμενου καθώς και η ευθύνη των επιχειρήσεων για τήρηση των συμφωνηθέντων, είναι μια μεγάλη πολιτισμική επιλογή που πρέπει να κάνουμε ως κοινωνία.
Απαιτεί όμως την αποφασιστικότητα της πολιτείας για:
• Την αλλαγή του αναπτυξιακού μας προτύπου: από τον καθυστερημένο καπιταλισμό της υπερεργασίας πρέπει να πάμε στη βελτίωση της παραγωγικότητας μέσα από εξελιγμένες μεθόδους παραγωγής, στην επένδυση για εκπαίδευση του ανθρώπινου δυναμικού, στην εμπέδωση του υγιούς ανταγωνισμού και του ανοίγματος σε νέες αγορές στο εξωτερικό.
• Την αποτελεσματική λειτουργία των ελεγκτικών μηχανισμών του κράτους για εφαρμογή της εργασιακής νομοθεσίας.
Αυτή την αποφασιστικότητα η Κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας δεν τη διαθέτει.
