Ομιλία στην επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος για την αλλαγή του Άρθρου 16
Κυρίες και κύριοι Συνάδελφοι,
Η σημερινή κυβέρνηση έχει μοναδικές επικοινωνιακές αρετές, καταφέρνοντας να κάνει το μαύρο-άσπρο και να εμφανίζει με ωραίο περιτύλιγμα τις σχεδόν μηδενικές επιδόσεις της στους περισσότερους τομείς.
Δε θα είχα κανέναν απολύτως λόγο να το αναφέρω σήμερα αυτό –άλλωστε λέω κάτι γνωστό στους περισσότερους- αν δεν μου το θύμιζε με τον τρόπο του ο εισηγητής του κυβερνώντος κόμματος.
Διότι πράγματι, κύριοι συνάδελφοι, είναι αξιοθαύμαστος ο τρόπος με τον οποίο ο κ. Παναγιωτόπουλος αφενός επιχειρεί να εμφανίσει τη ΝΔ ως μεταρρυθμιστική δύναμη και στο χώρο της Παιδείας (την ώρα που με την πολιτική της σωρεύει ερείπια) και αφετέρου να επενδύσει μικροκομματικά στο υποτιθέμενο πρόβλημα του ΠΑΣΟΚ με την επίδειξη ενός μεγάθυμου πνεύματος συναίνεσης.
Και για το μεν πρώτο, τον διαψεύδουν τα πεπραγμένα της Κυβέρνησης που θα έχει την ευκαιρία να ακούσει σε λίγο και τα οποία χωρίς αμφιβολία δείχνουν ότι αντίθετα από τους ισχυρισμούς της, η ΝΔ είναι δύναμη απορρύθμισης και μόνον.
Όσο για το δεύτερο, έχω να πω το εξής: όχι μόνο στο θέμα της αναθεώρησης του Συντάγματος αλλά και σε κάθε μικρό ή μεγάλο ζήτημα, σε κάθε παρέμβαση που επηρεάζει τη ζωή των πολιτών, η συναίνεση είναι αναγκαία και προφανώς πρέπει διαρκώς να αναζητούμε τους κοινούς τόπους των πολιτικών μας αντιλήψεων.
Όμως η κυβέρνηση, κύριοι συνάδελφοι, και στο θέμα αυτό παρουσιάζει δύο πρόσωπα: στα λόγια κόπτεται για τη συναίνεση, στην πράξη την αγνοεί. Και καταφέρνει εν τέλει το ακατόρθωτο, να «συνδιαλέγεται μόνη», όπως στον περίφημο διάλογο για την Παιδεία.
Γι’ αυτό και θεωρώ ότι το συναινετικό ξέσπασμα του κ. Παναγιωτόπουλου έχει ρητορική μόνο αξία αποσκοπώντας σε μικροκομματικά οφέλη. Αν πράγματι ο ίδιος και η κυβέρνηση πιστεύουν τόσο πολύ στη συναίνεση όσο μας διατυμπανίζουν τις τελευταίες μέρες δεν έχουν παρά να ψηφίσουν όταν έλθει η ώρα τη δική μας πρόταση για την αναθεώρηση του 16 που θα εγγυάται ρητά:
- την αναβάθμιση της δημόσιας πανεπιστημιακής εκπαίδευσης
- και την ύπαρξη κάτω από αυστηρές εγγυήσεις μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων σε ένα ενιαίο εθνικό σύστημα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.
Αυτά ως πρόλογος, κ. Συνάδελφοι, και συνεχίζω μπαίνοντας στην ουσία του θέματος.
Στην πραγματικότητα τις τελευταίες μέρες ακούμε πολλά από τα επιχειρήματα του ΠΑΣΟΚ μεταμφιεσμένα σε κυβερνητικές προτάσεις. Ωστόσο, κ. Συνάδελφοι, στο θέμα της Παιδείας και του άρθρου 16 ειδικότερα έχει γίνει σαφές από το δημόσιο διάλογο των τελευταίων μηνών πως για τη ΝΔ τα λόγια είναι διαμετρικά αντίθετα από τις πράξεις.
Και φυσικά οι κυβερνητικές επιλογές βρίσκονται σε απόλυτη αντίθεση με την πολιτική που εμείς στο ΠΑΣΟΚ εισηγούμαστε.
Εμείς λέμε ΝΑΙ στην επαρκή χρηματοδότηση της Παιδείας και ιδιαίτερα των Πανεπιστημίων, και δεσμευόμαστε για χρηματοδότηση της Παιδείας με πόρους ύψους τουλάχιστον 5% επί του ΑΕΠ και 40% επί του ΕΣΠΑ (Δ΄ ΚΠΣ) στους ανθρώπινους πόρους.
Εσείς υποχρηματοδοτείτε συστηματικά εδώ και 3 χρόνια την Παιδεία σε πλήρη αντίθεση με τις προεκλογικές σας εξαγγελίες και τις πραγματικές εκπαιδευτικές ανάγκες.
Εμείς λέμε ΝΑΙ στον κοινωνικό διάλογο και τη διαβούλευση για τις αλλαγές στην Παιδεία. Ναι σε έναν σαφή οδικό χάρτη για τις απαραίτητες εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις που θα προκύψει από έναν εξαντλητικό, δημοκρατικό και αξιόπιστο διάλογο με όλους τους κοινωνικούς εταίρους και θα δεσμεύει όλες τις πλευρές: πολιτεία, ακαδημαϊκή κοινότητα, κοινωνικούς φορείς (***άλλωστε έχουμε δεσμευτεί, όταν γίνουμε Κυβέρνηση, να θέσουμε το σύνολο της πρότασής μας για την παιδεία σε δημοψήφισμα).
Εσείς χρησιμοποιείτε το διάλογο μόνο ως προπέτασμα καπνού προκειμένου να δημιουργείτε εντυπώσεις στην κοινωνία και να περνάτε ευκολότερα τις αποσπασματικές και αυταρχικές σας πολιτικές.
Είναι χαρακτηριστικό πως την ώρα που στον 7ο όροφο του υπουργείου Παιδείας συζητούσαμε στον υποτιθέμενο διάλογο για την Παιδεία τα θέματα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, στον 8ο όροφο η ηγεσία του Υπουργείου υπέγραφε αιφνιδιαστικά και χωρίς καμία συζήτηση την απόφαση για τη βάση του 10.
Ή ότι μόλις χθες στην κορύφωση της δημόσιας συζήτησης για τις αλλαγές στο άρθρο 16, η υπουργός Παιδείας επέλεξε να ανακοινώσει άλλη μια σειρά αλλαγών στον τρόπο εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, αποπροσανατολίζοντας ακόμη περισσότερο τη δημόσια συζήτηση και την ελληνική κοινωνία.
Δεν έχετε ειλικρινή διάθεση για μεταρρυθμίσεις. Πως θα μπορούσατε άλλωστε; Δεν έχετε σχέδιο, δεν έχετε όραμα για την παιδεία. Το μόνο που καταφέρνετε είναι να προκαλείτε σύγχυση και κοινωνικές συγκρούσεις.
Εμείς λέμε ΝΑΙ στην ποιοτική εκπαίδευση με την εισαγωγή καινοτόμων προγραμμάτων, όπως το Ολοήμερο Σχολείο, που βελτιώνουν την εκπαιδευτική διαδικασία και ανακουφίζουν την ελληνική οικογένεια.
Εσείς καθηλώνετε την εκπαίδευση στο χθες διαλύοντας οτιδήποτε θετικό καταφέραμε να δημιουργήσουμε με κόπο τα τελευταία χρόνια. Απόδειξη; Το Ολοήμερο Σχολείο το οποίο καταφέρατε τελικά να καταντήσετε με την υποχρηματοδότηση και τα τεράστια κενά στη στελέχωσή του σε ένα πάρκινγκ παιδιών, όπως προεκλογικά το αποκαλούσατε.
Εμείς λέμε ΝΑΙ στην απελευθέρωση του εκπαιδευτικού μας συστήματος από τις δυσκαμψίες και τις υστερήσεις του.
Εσείς επιβάλετε ακόμη ασφυκτικότερο έλεγχο και γραφειοκρατία. Εισηγείστε, για παράδειγμα, ακόμη περισσότερες επιτροπές στα ΑΕΙ, όπως οι επιτροπές δεοντολογίας, ενώ μπορεί κάλλιστα η αρμοδιότητά τους να παραχωρηθεί στις ήδη υφιστάμενες πειθαρχικές επιτροπές.
Εμείς λέμε ΝΑΙ στο αυτοδιοικούμενο πανεπιστήμιο.
Εσείς εντείνετε ακόμη περισσότερο τον κρατικό παρεμβατισμό και τη διοίκηση των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων από την οδό Μητροπόλεως. Αυτό διαπνέει όλο το πνεύμα του νόμου-πλαίσιο που καταθέσατε πέρσι το καλοκαίρι, με απίστευτα λεπτομερειακές ρυθμίσεις.
Προβλέπετε χαρακτηριστικά στο προσχέδιο νόμου-πλαίσιο για το δοκιμαστικό μάθημα ακόμη και την κατανομή του χρόνου μεταξύ της εισήγησης του διδάσκοντα και των ερωτήσεων των φοιτητών.
Προβλέπετε για όλα τα πανεπιστήμια συγκεκριμένη αναλογία υποχρεωτικών και κατ’ επιλογή μαθημάτων (1 προς 2), μια αρμοδιότητα η οποία είναι παράλογο να μην ανήκει στις γενικές συνελεύσεις των τμημάτων.
Εμείς λέμε ΝΑΙ στην ευελιξία του Πανεπιστημίου και τη δυνατότητα προσαρμογής του στο ταχύτατα εξελισσόμενο διεθνές εκπαιδευτικό περιβάλλον.
Εσείς εισάγετε στον 21ο αιώνα τον εθνικό κατάλογο ακαδημαϊκών συγγραμμάτων φοβούμενοι να άρετε επί της ουσίας τον αναχρονισμό του μοναδικού συγγράμματος. Και γι’ αυτό προβλέπω ότι σύντομα θα αναγκαστείτε να αποσύρετε την πρότασή σας.
Εμείς λέμε ΝΑΙ στο δικαίωμα όλων των πολιτών για πρόσβαση στη μαζική και δωρεάν τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Εσείς με την αιφνιδιαστική, αυθαίρετη και ανελαστική εισαγωγή της βάσης του 10, πριμοδοτείτε ήδη με 20.000 περίπου σπουδαστές το «φαρ ουέστ» των Ιδιωτικών Κέντρων Σπουδών. Επιπλέον είναι σαφές από τις δηλώσεις της κ. Υπουργού πως πρόθεσή σας είναι να θέσετε περαιτέρω φραγμούς στην πρόσβαση των νέων στα πανεπιστήμια, οδηγώντας ακόμη περισσότερους στην ιδιωτική εκπαίδευση.
Εμείς λέμε ΝΑΙ στη δυνατότητα του δημόσιου πανεπιστημίου να ικανοποιεί πλήρως το αίτημα των νέων μας για ποιοτική και δωρεάν τριτοβάθμια εκπαίδευση, και βλέπουμε τα μη κρατικά πανεπιστήμια ως μια συμπληρωματική δυνατότητα παροχής εκπαιδευτικών υπηρεσιών, υπό αυστηρό πλαίσιο εγγυήσεων, κρατικού ελέγχου και εποπτείας.
Εσείς εφαρμόζετε ήδη μια πολιτική αποκλεισμών, μια πολιτική που στοχεύει στη δημιουργία δύο παράλληλων συστημάτων στην ανώτατη εκπαίδευση, δύο παράλληλων κόσμων που δε θα λειτουργούν σε ένα πλαίσιο δημιουργικής άμιλλας αλλά αγοραίου ανταγωνισμού.
Δεν αγνοούμε πως, παρά τις διαβεβαιώσεις της πλειοψηφίας για συναίνεση, αυτό είναι το πλαίσιο στο οποίο διεξάγεται η σημερινή συζήτηση. Ένα πλαίσιο απόλυτα διακριτών πολιτικών και προτεραιοτήτων. Και γι’ αυτό ακριβώς το ΠΑΣΟΚ καταθέτει σήμερα υπεύθυνα τη δική του θέση και πρόταση για την αναθεώρηση του Άρθρου 16. Μια θέση ολοκληρωμένη και σαφή, επί της οποίας ζητούμε τη συναίνεσή σας.
Κυρίες και Κύριοι Συνάδελφοι,
Προκειμένου να επιτευχθεί ο μεγάλος στόχος, η αναβάθμιση της ελληνικής πανεπιστημιακής εκπαίδευσης, πρέπει να αλλάξουν πολλά.
Και μία από τις απαραίτητες αλλαγές είναι και αυτή του Άρθρου 16 του Συντάγματος.
Υπάρχουν διαφορετικές απόψεις τόσο σε επίπεδο συμβολισμών όσο και ουσίας για την προοπτική ίδρυσης μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων. Κοινή είναι όμως η πεποίθηση ότι αποτελούν δευτερεύον ζήτημα έναντι του εγχειρήματος της ποιοτικής αναβάθμισης της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, το οποίο θα κριθεί στο χώρο του δημόσιου πανεπιστημίου.
Το ΠΑΣΟΚ δεν αντιλαμβάνεται την ανώτατη εκπαίδευση ως πεδίο επιχειρηματικής κερδοσκοπικής δράσης. Για μάς η παιδεία είναι δημόσιο κοινωνικό αγαθό. Γι’ αυτό θέτουμε ως πρώτη μας προτεραιότητα την αναβάθμιση του δημόσιου πανεπιστημίου.
Το ΠΑΣΟΚ όμως δε μένει προσκολλημένο στην παρωχημένη αντίληψη των απαγορεύσεων και του συγκεντρωτικού κρατισμού ως αποκλειστικού μέσου για την εξυπηρέτηση του δημοσίου συμφέροντος. Δεν αποκλείει τη λειτουργία μη κρατικών μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων υπό θεσμοθετημένες προϋποθέσεις και δημόσιο έλεγχο.
Αυτό που μας ενδιαφέρει είναι η ποιότητα της εκπαίδευσης και η δυνατότητα να έχουν ισότιμη πρόσβαση όλοι οι πολίτες. Ιδιαίτερα όσοι ανήκουν στα φτωχότερα κοινωνικά στρώματα. Αυτό σήμερα δεν εξασφαλίζεται.
Αντίθετα η υποκρισία μιας πανάκριβης δήθεν δωρεάν παιδείας βαθαίνει διαρκώς το κοινωνικό χάσμα όπως άλλωστε προκύπτει απ’ όλες τις σχετικές έρευνες.
Κατανοώ και συμμερίζομαι απολύτως την αγωνία πολλών για την υποβάθμιση της δημόσιας παιδείας.
Είναι όμως αλήθεια ότι η αλλαγή της άρθρου 16 σημαίνει και υποβάθμιση της δημόσιας παιδείας;
Οχι! Κατηγορηματικά όχι!
Η αλήθεια είναι άλλη.
Το άρθρο 16 δεν προστατεύει την δημόσια παιδεία.
Αυτό που θα προστατέψει την δημόσια παιδεία είναι μια πολιτική που θα θέτει αυτήν ως προτεραιότητα. Και αυτή η πολιτική είναι το ΠΑΣΟΚ.
Λέγεται ότι το άρθρο 16 προστατεύει την Ελλάδα από ιδιωτικά πανεπιστήμια. Λάθος.
Σήμερα έχουμε στο έδαφός μας πολλά ιδιωτικά ιδρύματα.
Λένε πολλοί «ναι, αλλά δεν αναγνωρίζονται». Επίσης λάθος! Αναγνωρίζονται από ιδρύματα του εξωτερικού.
Λένε όμως κάποιοι «ναι, αλλά δεν αναγνωρίζονται από το ελληνικό κράτος». Αυτό είναι αλήθεια αλλά προσωρινό.
Πολύ σύντομα η Ευρωπαϊκή Ένωση θα αναγνωρίσει τα επαγγελματικά δικαιώματα όλων όσοι έχουν πτυχίο ευρωπαϊκού πανεπιστημίου ή αντιστοίχου ΤΕΙ. Δηλαδή και όλων όσοι έχουν πάρει το πρώτο πτυχίο ή απλά μερικά χρόνια σπουδών στα ΚΕΣ της Ελλάδας και μετά φοίτησαν κάπου αλλού στην Ευρώπη.
Δηλαδή έχουμε ή δεν έχουμε το Άρθρο 16 – δεν ενδιαφέρει την ΕΕ. Τα διπλώματα και τα επαγγελματικά δικαιώματα θα αναγνωρίζονται.
Εμείς στο ΠΑΣΟΚ, έχουμε ως βασικό στόχο την αναβάθμιση της ποιότητας της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης. Και γι’ αυτό εισηγούμαστε τη θέσπιση αυστηρών κανόνων για την δημιουργία μη-κρατικών ΑΕΙ. Δηλαδή έναν εφαρμοστικό νόμο που θα ερμηνεύει το Άρθρο 16 προς την σωστή και κοινωνικά δίκαιη κατεύθυνση.
Αυτό θα αποθαρρύνει ευρωπαϊκά ιδρύματα να συμβάλλονται με ιδιωτικά ιδρύματα που δεν έχουν την πιστοποίηση του ελληνικού κράτους.
Αποκτά έτσι ένα σημαντικό εργαλείο το ελληνικό κράτος για να ρυθμίσει την σημερινή κατάσταση ασυδοσίας και κερδοσκοπίας που επικρατεί στον τομέα αυτόν. Αυτό απαιτεί την τροποποίηση του Αρθρου 16. Χωρίς αυτήν η ασυδοσία της αγοράς θα επιβληθεί και το ελληνικό κράτος θα έχει στερηθεί ενός βασικού εργαλείου. Του δικαιώματός του κράτους να θέτει το ίδιο και όχι κάποια ξένα ιδρύματα τους κανόνες του παιχνιδιού στη τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Με βάση τα παραπάνω υποστηρίζουμε την προοπτική δημιουργίας ενός ενιαίου εθνικού συστήματος τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.
Στο σύστημα αυτό θα μπορούν να συμμετέχουν και μη κρατικοί φορείς, υπό τη μορφή κοινωφελών μη κερδοσκοπικών ιδρυμάτων, ως φορείς μιας συμπληρωματικής εκπαιδευτικής προσφοράς, κάτω όμως από τον αυστηρό έλεγχο και την εποπτεία του κράτους.
Η λογική μας είναι ξεκάθαρη. Όσοι μη κρατικοί φορείς επιθυμούν να δραστηριοποιηθούν στο πλαίσιο του ενιαίου εθνικού συστήματος ανώτατης εκπαίδευσης θα υπάγονται στο καθεστώς και τη λογική του δημόσιου αγαθού.
Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι όποιοι επιθυμούν να ιδρύσουν πανεπιστήμιο θα είναι υποχρεωμένοι να τηρούν την ελευθερία της έρευνας και της διδασκαλίας, την αρχή της πλήρους αυτοδιοίκησης και θα υπάγονται σε καθεστώς προηγούμενης κρατικής άδειας.
Η άδεια αυτή θα προβλέπει τους όρους και τις προϋποθέσεις λειτουργίας του κοινωφελούς – μη κερδοσκοπικού ιδρύματος, τόσο σχετικά με τις εγκαταστάσεις και τις υποδομές, όσο και σχετικά με τα προσόντα των μελών του διδακτικού προσωπικού, τις εργασιακές σχέσεις, το όργανο που θα ασκεί την οικονομική και διοικητική διαχείριση, τη συμμετοχή αιρετών εκπροσώπων στη διοίκηση, το πρόγραμμα σπουδών, αλλά και τον τρόπο εισαγωγής των φοιτητών.
Η πρόταση του ΠΑΣΟΚ εξασφαλίζει ισχυρότατες εγγυήσεις ποιότητας.
Εμείς δεσμευόμαστε να καταθέσουμε έναν εφαρμοστικό νόμο που θα προσδιορίζει τις εγγυήσεις αυτές. Και θα το πράξουμε ύστερα από εκτενή διάλογο ακόμα και μ’ αυτούς που διαφωνούν με την αναθεώρηση του άρθρου 16.
Σε κάθε περίπτωση όμως χαιρόμαστε που η ΝΔ υιοθετεί πλέον τις θέσεις μας και σύρεται τόσο στη λογική των μη κερδοσκοπικών όσο και τη λογική της παροχής εγγυήσεων.
Ωστόσο προκύπτουν μια σειρά από κρίσιμα ερωτήματα τα οποία ζητούν επειγόντως απάντηση.
Στην πρόταση που καταθέσατε τον περασμένο Μάιο κάνετε λόγο για «δημόσια» ανώτατη εκπαίδευση, τόσο στην παράγραφο 5 όσο και την παράγραφο 7.
Έχουμε την εντύπωση, και πείτε μας αν κάνουμε λάθος, ότι θέλετε να διαχωρίσετε τους δύο χώρους της τριτοβάθμιας παιδείας στη χώρα. Σα να επιδιώκετε να δημιουργήσετε δύο παράλληλους κόσμους, δύο παράλληλα συστήματα ανώτατης εκπαίδευσης. Από τη μία ένα δημόσιο – κρατικό σύστημα με πανεπιστήμια που θα ελέγχονται πλήρως από την Μητροπόλεως. Από την άλλη ένα σύστημα μη κρατικών πανεπιστημίων με τις ελάχιστες δυνατές εγγυήσεις και προϋποθέσεις ποιότητας.
Τι πραγματικά επιδιώκετε; Μπορείτε να μας απαντήσετε με σαφήνεια για το, αν συμφωνείτε με τη δημιουργία ενός ενιαίου εθνικού συστήματος τριτοβάθμιας εκπαίδευσης το οποίο θα λειτουργεί με κανόνες τέτοιους που θα διασφαλίζουν ότι η παιδεία συνιστά δημόσιο κοινωνικό αγαθό; Ή επιθυμείτε πράγματι έναν διαχωρισμό;
Εμείς πάντως γνωρίζουμε καλά τι θέλουμε. Θέλουμε ένα ενιαίο εθνικό σύστημα ανώτατης εκπαίδευσης με ισχυρές εγγυήσεις ποιότητας.
Μιας και έχετε ρητορική τουλάχιστο διάθεση συναίνεσης σας καλούμε να αποδείξετε την ειλικρίνεια των προθέσεών σας υιοθετώντας την αναθεωρητική μας πρόταση για το άρθρο 16.
Εμείς επιδιώκουμε πρώτα απ’ όλα να αναθεωρήσουμε την παράγραφο 2 ώστε να προστεθεί πέραν τον άλλων, ρητή αναφορά στην «ανθρωπιστική, κοινωνική και δημοκρατική συνείδηση» ως θεμελιώδη σκοπό της παιδείας.
Επιδιώκουμε να αναθεωρήσουμε τις παραγράφους 5 και 8 έτσι ώστε να επιτρέπεται η σύσταση κοινωφελών ιδρυμάτων ανώτατης εκπαίδευσης μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα από νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου ή ιδιώτες.
Τα ιδρύματα αυτά θα λειτουργούν με πλήρη αυτοδιοίκηση, κατά τρόπο ώστε να διασφαλίζεται η ακαδημαϊκή ελευθερία. Νόμος θα ορίζει τη νομική μορφή των ιδρυμάτων αυτών, τις προϋποθέσεις και τους όρους ίδρυσης και λειτουργίας τους, τα προσόντα και τον τρόπο επιλογής του διδακτικού και ερευνητικού προσωπικού και το υπηρεσιακό του καθεστώς, τον τρόπο εισαγωγής των φοιτητών σε αυτά και την αναγνώριση της ισοτιμίας των τίτλων σπουδών που κατέχουν.
Εισηγούμαστε την κατάργηση της παραγράφου 7 προκειμένου να βοηθήσουμε στην ουσιαστική αναβάθμιση της ανώτερης εκπαίδευσης.
Κυρίες και κύριοι Συνάδελφοι,
Η αναθεώρηση του Άρθρου 16 θα μείνει κενό γράμμα αν δε συνοδευτεί από μια ρητή και ξεκάθαρη δέσμευση για την αναβάθμιση του δημόσιου πανεπιστημίου. Από μια πολιτική γενναίας μεταρρύθμισης που θα μας βοηθήσει να κερδίσουμε το στοίχημα της ποιότητας στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Θεωρούμε λοιπόν υποχρέωσή μας να καταθέσουμε, παράλληλα με τις θέσεις μας για την αναθεώρηση του Άρθρου 16, την πρότασή μας για το μέλλον της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης. Μια πρόταση ξεκάθαρη που αποτελεί για μας δέσμευση στο αυριανό κυβερνητικό μας έργο.
Σας καλούμε λοιπόν να εκδηλώσετε πνεύμα συναίνεσης και στην πρότασή μας για το δημόσιο πανεπιστήμιο.
1. Λέμε ναι στο δημόσιο πανεπιστήμιο.
Εμείς πιστεύουμε σε ένα δημόσιο πανεπιστήμιο που θα συνδυάζει τις σημερινές κορυφαίες κατακτήσεις των ελληνικών ΑΕΙ, (ίση πρόσβαση, δημόσιος χαρακτήρας και δωρεάν παιδεία), με τα πλεονεκτήματα μιας ουσιαστικής αυτοδιοίκησης, (την ευελιξία, το νεωτερισμό και την ταχύτητα).
2. Υιοθετούμε το ανεξάρτητο, ελεύθερο πανεπιστήμιο.
Απορρίπτουμε το πανεπιστήμιο-κρατική υπηρεσία. Τα ΑΕΙ δεν μπορεί να λειτουργούν σαν νομαρχίες ή εφορίες. Πρέπει να αποκαταστήσουμε την πολιτισμική, ακαδημαϊκή, οικονομική και διοικητική αυτοτέλεια του πανεπιστημίου.
3. Θέλουμε ορθολογική αύξηση της δημόσιας χρηματοδότησης.
Η αύξηση της χρηματοδότησης είναι αναγκαία προϋπόθεση της μεταρρύθμισης των ελληνικών πανεπιστημίων. Σε συνδυασμό όμως με την εισαγωγή ενός νέου, απλού και διαφανούς συστήματος κατανομής και διαχείρισης της δημόσιας χρηματοδότησης, που θα προβλέπει τη σαφή σύνδεση των δαπανών με τις στρατηγικές και επιχειρησιακές επιδιώξεις κάθε ιδρύματος και ακαδημαϊκής μονάδας.
4. Επιδιώκουμε την εισροή εναλλακτικών πόρων.
Τα ΑΕΙ πρέπει να είναι σε θέση να αντλούν και πρόσθετους πόρους από μη κρατικές πηγές (κοινωνικούς και επαγγελματικούς φορείς, τοπική αυτοδιοίκηση, ιδρύματα, εισφορές αποφοίτων κλπ). Η ανώτατη παιδεία απαιτεί πόρους και έχουμε την υποχρέωση να άρουμε όλα τα εμπόδια στη χρηματοδότηση των ιδρυμάτων.
5. Προωθούμε προγραμματικές συμφωνίες με το κράτος και απεμπλοκή από το δημόσιο λογιστικό.
Θέλουμε τα ΑΕΙ να καταρτίζουν και να σχεδιάζουν τον προϋπολογισμό τους, να διαχειρίζονται την περιουσία τους, τη μισθοδοσία τους, να διεκδικούν πόρους. Απαραίτητη προϋπόθεση για να καταστεί αυτό εφικτό είναι η απεμπλοκή των ΑΕΙ από το δημόσιο λογιστικό.
6. Διασυνδέουμε το πανεπιστήμιο με την αγορά εργασίας και την ελληνική επιχείρηση.
Σύμφωνα και με τις ευρωπαϊκές οδηγίες η φιλοσοφία εδώ είναι διπλή. Πρώτον, ένα σύγχρονο κράτος που προσφέρει κίνητρα και δημιουργεί εργαλεία για δομημένες εταιρικές σχέσεις μεταξύ των πανεπιστημίων και της επιχειρηματικής κοινότητας. Δεύτερον, ένα πανεπιστήμιο που παρέχει το σωστό συνδυασμό δεξιοτήτων και ικανοτήτων για την αγορά εργασίας.
7. Προκρίνουμε την αξιολόγηση του διδακτικού και ερευνητικού έργου.
Πιστεύουμε σ’ ένα ποιοτικό, μη μηχανιστικό σύστημα αξιολόγησης, το οποίο όχι μόνο θα καταγράφει το πανεπιστημιακό έργο αλλά και θα ενθαρρύνει την ποιοτική γνώση έναντι της ευκολίας και της ρουτίνας.
8. Δίνουμε έμφαση στην Έρευνα και την Εξωστρέφεια.
Η ενίσχυση της έρευνας είναι μονόδρομος προκειμένου τα πανεπιστήμιά μας να βρεθούν στη διεθνή πρωτοπορία και η ελληνική κοινωνία να μεγιστοποιήσει τα οφέλη από την επένδυσή της στη γνώση.
9. Λέμε όχι στο ένα μοναδικό σύγγραμμα.
Θέλουμε να δώσουμε στους φοιτητές τη δυνατότητα της επιλογής και του συνδυασμού των πηγών τους, και να επενδύσουμε στις βιβλιοθήκες .
Κυρίες και Κύριοι Συνάδελφοι,
Εμείς στο ΠΑΣΟΚ έχουμε θέσει ένα συγκεκριμένο στόχο.
Να αναβαθμίσουμε την ποιότητα της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης στη χώρα, διατηρώντας παράλληλα τις σημαντικές κατακτήσεις της ίσης πρόσβασης και του δημόσιου και δωρεάν χαρακτήρα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.
Πιστεύουμε ότι οποιαδήποτε μεταρρύθμιση στην ανώτατη εκπαίδευση πρέπει να ξεκινά από μια ειλικρινή διάθεση αφενός αναβάθμισης του δημόσιου πανεπιστημίου και αφετέρου απεξάρτησής του από τον ασφυκτικό κρατικό εναγκαλισμό.
Ταυτόχρονα επιδιώκουμε την αναθεώρηση του άρθρου 16 με σκοπό τη δημιουργία ενός ενιαίου εθνικού συστήματος τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στο οποίο θα επιτρέπεται να συμμετέχουν και κοινωφελή ιδρύματα μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα.
Οι εγγυήσεις ποιότητας που θέτουμε είναι εκτενείς και ρεαλιστικές. Διασφαλίζουν την παιδεία ως δημόσιο αγαθό και ικανοποιούν το δικαίωμα όλων για πρόσβαση στη γνώση.
Απέναντι στην ακινησία της στείρας άρνησης και την πολιτική της επιφανειακής ψευδομεταρρύθμισης, υπάρχει μια συγκροτημένη προοδευτική πρόταση αλλαγής του ελληνικού πανεπιστημιακού τοπίου προς όφελος της κοινωνίας. Η πρόταση του ΠΑΣΟΚ.
