Το στοίχημα της γνώσης και το Άρθρο 16
Η γνώση δεν είναι μόνο το καθοριστικό μέγεθος για την καταξίωση και την ισχύ μιας κοινωνίας στο ανταγωνιστικό περιβάλλον του 21ου αιώνα. Είναι πάνω απ’ όλα ένα ισχυρότατο μέσο για την επίτευξη του στόχου της κοινωνικής συνοχής. Το κλείσιμο του γνωστικού χάσματος μέσα στην κοινωνία αποτελεί τον καλύτερο τρόπο μείωσης των οικονομικών και κοινωνικών ανισοτήτων.
Η Δημοκρατική Παράταξη, συνεπείς προς τις αρχές της, έχει πραγματοποιήσει στο παρελθόν τις μεγαλύτερες τομές προς την παραπάνω κατεύθυνση. Κατοχυρώσαμε τη δωρεάν παιδεία με τον Γεώργιο Παπανδρέου, και τη μαζική πρόσβαση σε ένα δημοκρατικό πανεπιστήμιο με τον Ανδρέα Παπανδρέου. Μ’ αυτόν τον τρόπο καταστήσαμε τη μόρφωση έναν εξαιρετικά πετυχημένο και αποτελεσματικό μοχλό κοινωνικής ανόδου και κοινωνικής κινητικότητας.
Οι ανάγκες της Παιδείας μας θέλουν τολμηρούς και πρωτοπόρους. Το ζήτημα δεν είναι αν θα γίνουν αλλαγές, αλλά κατά πόσον αυτές θα συμβάλλουν στην πραγματική αναβάθμιση του δημόσιου πανεπιστημίου. Η στείρα άρνηση των σύγχρονων δεδομένων και η δαιμονοποίηση της ανάγκης για μεταρρυθμίσεις δεν οδηγούν πουθενά.
Οι εξελίξεις ωστόσο στην παγκόσμια κοινωνία της γνώσης είναι ραγδαίες και το ελληνικό πανεπιστήμιο αδυνατεί εμφανώς να τις παρακολουθήσει. Η ασφυκτική εξάρτηση από το Υπουργείο Παιδείας, η υποχρηματοδότηση, η γραφειοκρατία, η υποτυπώδης διασύνδεση με την αγορά εργασίας, οι πολυετείς και χαλαρές σπουδές, τα πτυχία περιορισμένης αξίας αποτελούν μερικά μόνο σημεία της κρίσης, η οποία απαιτεί άμεση αντιμετώπιση.
Είναι σαφές πως ήρθε ο καιρός να δώσουμε μια νέα μάχη για την Παιδεία: τη μάχη για την ποιότητα.
Η πρότασή μας είναι ξεκάθαρη. Απόλυτη προτεραιότητά μας είναι η αναβάθμιση του δημόσιου πανεπιστημίου. Το παρόν και το μέλλον της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στη χώρα διαρθρώνεται γύρω από τα δημόσια ιδρύματα.
Πρέπει λοιπόν να επενδύσουμε στο αυτοδιοικούμενο, επαρκώς χρηματοδοτούμενο, αναβαθμισμένο και διεθνοποιημένο δημόσιο Πανεπιστήμιο. Ένα πανεπιστήμιο που θα συνδυάζει τις σημερινές κορυφαίες κατακτήσεις των ελληνικών ΑΕΙ (ίση πρόσβαση, δημόσιος χαρακτήρας και δωρεάν παιδεία), με τα πλεονεκτήματα μιας ουσιαστικής αυτοδιοίκησης (ευελιξία, νεωτερισμό και ταχύτητα).
Δε μπορούμε όμως να παραβλέπουμε το γεγονός πως σήμερα επικρατεί ήδη μια «υπαρκτή ιδιωτικοποίηση» της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στη χώρα μας.
Δεκάδες κέντρα ελευθέρων σπουδών και κολέγια λειτουργούν εντελώς ανεξέλεγκτα από την ελληνική πολιτεία. Και δεκάδες χιλιάδες νέοι αναγκάζονται να ξενιτευτούν προκειμένου να αποκτήσουν την τριτοβάθμια εκπαίδευση που επιθυμούν.
Όλα αυτά συνιστούν μια τεράστια οικονομική αιμορραγία για την ελληνική οικογένεια, αλλά και ένα μεγάλο κίνδυνο λόγω της αμφίβολης ποιότητας των πτυχίων που πολύ σύντομα θα αναγκαστούμε να αναγνωρίσουμε.
Δεν έχουμε την πολυτέλεια να εθελοτυφλούμε. Η αναθεώρηση του Άρθρου 16 είναι επιβεβλημένη προκειμένου να δοθεί ένα τέλος στο άναρχο φαρ ουέστ των ιδιωτικών κέντρων σπουδών, και να εναρμονιστούμε επιτέλους με τη διεθνή εκπαιδευτική πραγματικότητα.
Το ζήτημα είναι κατά πόσο η αναθεώρηση αυτή θα εγγυάται τη διαμόρφωση ενός τοπίου υγιούς ανταγωνισμού και άμιλλας, που θα ενθαρρύνει τη συνεχή αναβάθμιση του δημόσιου πανεπιστημίου.
Η πρόταση του ΠΑΣΟΚ συνοδεύεται από ρητές και αδιαπραγμάτευτες εγγυήσεις. Προτείνουμε τη δημιουργία ενός ενιαίου εθνικού συστήματος τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στο οποίο θα συμμετέχουν τα δημόσια πανεπιστήμια μαζί με τα κοινωφελή ιδρύματα μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, κάτω από τον αυστηρό έλεγχο και την εποπτεία του κράτους.
Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι όποιοι επιθυμούν να ιδρύσουν πανεπιστήμιο θα σέβονται την ελευθερία της έρευνας και της διδασκαλίας, και την αρχή της πλήρους αυτοδιοίκησης και θα υπάγονται σε καθεστώς προηγούμενης κρατικής άδειας.
Είναι πολύ ευχάριστο πως η ΝΔ ενστερνίζεται πλέον τουλάχιστον ρητορικά τις θέσεις μας και κάνει λόγο όχι για ιδιωτικά αλλά για μη κερδοσκοπικά πανεπιστήμια. Επιπλέον αναγκάστηκε εσχάτως να υιοθετήσει και τη λογική των εγγυήσεων που εδώ και μήνες προτάσσουμε.
Οι ανάγκες της Παιδείας μας θέλουν τολμηρούς και πρωτοπόρους. Το ζήτημα δεν είναι αν θα γίνουν αλλαγές, αλλά κατά πόσον αυτές θα συμβάλλουν στην πραγματική αναβάθμιση του δημόσιου πανεπιστημίου. Η στείρα άρνηση των σύγχρονων δεδομένων και η δαιμονοποίηση της ανάγκης για μεταρρυθμίσεις δεν οδηγούν πουθενά.
