Η Ελλάδα και η Μέση Ανατολή
Το 2006 δεν ήταν καλό για την ειρήνη στη Μέση Ανατολή. Η προηγουμένη χρονιά ολοκληρώθηκε αφήνοντας πίσω της αιματηρές συγκρούσεις με πολλά ανθρώπινα θύματα, σημαντικές καταστροφές σε υποδομές, όξυνση της βίας και της μισαλλοδοξίας, αλλά και αμφιβολίες για το μέλλον της περιοχής.
Η κλιμάκωση της βίας στο Ιράκ, η αποτυχία της επιβολής αξιόπιστων διεθνών ελέγχων στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, ο πόλεμος στο Λίβανο και η συνεχιζόμενη βία στα παλαιστινιακά εδάφη μας φέρνουν αντιμέτωπους με τα μεγάλα πολιτικά αδιέξοδα στην ευαίσθητη αυτή περιοχή.
Ας είμαστε ρεαλιστές. Αυτό που μπορεί να κάνει η Ελλάδα στη μέση Ανατολή είναι να αξιοποιήσει τα συγκριτικά της πλεονεκτήματα έτσι ώστε να συμβάλλει στην προώθηση της ασφαλείας και της ειρήνης στη περιοχή. Συγκεκριμένα, η χώρα διαθέτει σήμερα δυο σημαντικά πλεονεκτήματα που δεν αξιοποιούνται επαρκώς.
Τα συμφέροντα της Ελλάδας, ως περιφερειακού ως προς τη Μέση Ανατολή κράτους, ταυτίζονται με την ειρηνική συνύπαρξη των λαών, την οικοδόμηση ισχυρών κρατών, την εγκαθίδρυση κρατών δικαίου, τη συνεργασία και την ευημερία.
Σήμερα, η χώρα μας καλείται να διαδραματίσει έναν πιο ενεργό ρόλο στο διεθνές σύστημα.
Πρέπει όμως να είμαστε ρεαλιστές. Η Ελλάδα δεν έχει την απαιτούμενη γεωπολιτική ισχύ ώστε να είναι σε θέση να καθορίσει το αποτέλεσμα των διεργασιών στη Μέση Ανατολή. Ούτε και να αποτρέψει της επιπτώσεις αυτών των εξελίξεων στην ευρύτερη περιοχή.
Αυτό που μπορεί να κάνει είναι να αξιοποιήσει τα συγκριτικά της πλεονεκτήματα έτσι ώστε να συμβάλλει στην προώθηση της ασφαλείας και της ειρήνης στη περιοχή. Συγκεκριμένα, η χώρα διαθέτει σήμερα δυο σημαντικά πλεονεκτήματα που δεν αξιοποιούνται επαρκώς.
Το πρώτο έχει να κάνει με τις σχέσεις φιλίας και συνεργασίας που παραδοσιακά διατηρεί η Ελλάδα με τα κράτη της Μέσης Ανατολής. Πρόσφατα, η ανάληψη πρωτοβουλιών από το κ. Γιώργο Παπανδρέου στα πλαίσια των αρμοδιοτήτων του ως Προέδρου της Σοσιαλιστικής Διεθνούς κατά τη διάρκεια της Ισραηλινής εισβολής στο Λίβανο και η Ελληνική Προεδρία στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ δημιούργησαν θετικές εντυπώσεις στον Αραβικό κόσμο και ενίσχυσαν το διαμεσολαβητικό προφίλ της Ελλάδος.
Στο παρελθόν, η χώρα μας έχει επανειλημμένα αναλάβει το ρόλο του αξιόπιστου διαμεσολαβητή μεταξύ αντιμαχόμενων πλευρών με αξιοσημείωτη επιτυχία.
Αυτή την ιστορική παρακαταθήκη καλείται η Ελλάδα να αξιοποιήσει και να εμπλουτίσει σήμερα. Η χώρα μας διατηρεί φιλικούς και εμπορικούς δεσμούς με τη Συρία και το Ιράν. Δυο χώρες με πολύπλευρη παρουσία στην ευρύτερη περιοχή αλλά και με εκφρασμένο ενδιαφέρον για τις εσωτερικές εξελίξεις στο Ιράκ.
Η διεθνής κοινότητα, αν και θεωρεί αναγκαία την εμπλοκή της Συρίας και του Ιράν στη προσπάθεια σταθεροποίησης του Ιράκ, με πλέον πρόσφατο παράδειγμα το πόρισμα της επιτροπής Μπεϊκερ-Χάμιλτον, δεν έχει καταφέρει να αναλάβει συγκριμένη πρωτοβουλία.
Η Ελλάδα θα μπορούσε να συμβάλλει ουσιαστικά προς αυτή τη κατεύθυνση, αναλαμβάνοντας το ρόλο του αξιόπιστου διαμεσολαβητή στο μέτρο των δυνατοτήτων της.
Για να ευοδωθούν όμως οι όποιες διαμεσολαβητικές πρωτοβουλίες πρέπει αυτές να ενταχθούν σε ένα ευρύτερο πλαίσιο αντιμετώπισης διεθνών κρίσεων. Γιατί μόνο ένα τέτοιο πλαίσιο εξασφαλίζει τη πολύπλευρη προσέγγιση του ζητήματος και την απαραίτητη διεθνή νομιμοποίηση.
Το δεύτερο συγκριτικό πλεονέκτημα της Ελλάδας είναι ακριβώς η ταυτισή της με τη λογική πολυπλεύρων και συλλογικών προσεγγίσεων στην επίλυση διεθνών κρίσεων.
Η Ελλάδα παραδοσιακά υποστηρίζει τον πρωτεύοντα ρόλο του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ στη διατήρηση της παγκόσμιας ασφάλειας και ειρήνης και τάσσεται υπέρ της ειρηνικής επίλυσης των διαφορών μέσω διεθνών δικαιοδοτικών οργάνων.
Παράλληλα η Ελλάδα ανήκει και στο σκληρό πυρήνα της ΕΕ. Η ΕΕ ήδη έχει μια σημαντική και πολυδιάστατη παρουσία στη Μέση Ανατολή.
Η ΕΕ προσέφερε οικονομική ενίσχυση στο Λίβανο για την αποκατάσταση των καταστροφών που προέκυψαν από τη εισβολή του Ισραήλ το καλοκαίρι του 2006, ταυτόχρονα έχει χρηματοδοτήσει και μεγάλο μέρος των υποδομών της Ανεξάρτητης Παλαιστινιακής Αρχής.
Συμμετέχει στο διπλωματικό κουαρτέτο για την επίλυση του Παλαιστινιακού ζητήματος και, μέσω της πρωτοβουλίας Ε3/EU3, έφτασε πολύ κοντά στην επίτευξη συμφωνίας με το Ιράν όσον αφορά το μέλλον του πυρηνικού του προγράμματος.
Παραταύτα, η ΕΕ δεν έχει εκμεταλλευθεί πλήρως τις δυνατοτητές της στη Μέση Ανατολή. Η ΕΕ είναι ο μοναδικός υπερεθνικός οργανισμός που διαθέτει ένα ολοκληρωμένο σύνολο δράσεων για την πρόληψη συγκρούσεων και την παγίωση της σταθερότητας και ασφάλειας.
Στόχος θα πρέπει να είναι η κινητοποίηση όλων των δυνατοτήτων της ΕΕ (διπλωματικών, οικονομικών και εμπορικών) για να μπορέσει να δραστηριοποιηθεί στη περιοχή της Μέσης Ανατολής με συνοχή και αποτελεσματικότητα.
Η Ελλάδα οφείλει να δραστηριοποιηθεί στα πλαίσια των κοινοτικών οργάνων έτσι ώστε να προωθήσει ένα πιο ενεργό ρόλο για τη ΕΕ στη Μέση Ανατολή. Η σημερινή Ευρώπη είναι ένα επιτυχημένο μοντέλο διακυβέρνησης.
Η ειρήνη, η δημοκρατία, η ελευθερία και η ευημερία μας αποτελούν κεφάλαιο ειρήνης που αποκτήθηκε με πολύ κόπο. Αυτά τα επιτεύγματα, οι λαοί της Μέσης Ανατολής δικαιολογημένα επιθυμούν να τα μιμηθούν και να τα υιοθετήσουν. Η Μέση Ανατολή, γεωγραφικά τοποθετημένη στον άμεσο περίγυρο της ΕΕ θα έπρεπε να αποτελέσει βασική προτεραιότητα για την Ευρώπη και πεδίο προνομιακού ενδιαφέροντος.
Η ενεργή και συστηματική αξιοποίηση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων που διαθέτει η Ελλάδα σήμερα θα αποβεί θετική όχι μόνο για τη Μέση Ανατολή αλλά και για τα βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα συμφέροντα της Ελλάδος και της Ευρώπης.
