Ομιλία στο 11ο Συνέδριο του Economist - Unveiling New Global Priorities
Θέλω να συγχαρώ τους οργανωτές αυτής της πρωτοβουλίας που γίνεται κάθε χρόνο στην Αθήνα και θέλω να ευχαριστήσω κι εσάς για την παρουσία σας εδώ σήμερα.
Θέλω να πάμε όλοι μαζί δέκα χρόνια πίσω περίπου. Να κάνουμε μια μικρή σύντομη αναδρομή στο πρόσφατο παρελθόν, και μια και μιλάμε για ασφάλεια να δούμε το τοπίο εκείνης της εποχής και να το συγκρίνουμε με το σήμερα, για να βγάλουμε ορισμένα υγιή συμπεράσματα για το μέλλον.
Πριν από δέκα χρόνια στην περιοχή της Ν.Α. Ευρώπης υπήρξε μια αιφνίδια αλλαγή, μια ανατροπή του status και αιφνιδιάστηκε όλη η περιοχή και όλη η Ευρώπη ουσιαστικά από γεγονότα τα οποία συγκλόνισαν εμάς και τους υπόλοιπους λαούς: πόλεμος, αστάθεια, μετακινήσεις πληθυσμών, οργανωμένο έγκλημα, παράνομη διακίνηση ανθρώπων, διακίνηση όπλων, ναρκωτικών, φαινόμενα δηλαδή καινούρια τα οποία εμφανίστηκαν αιφνιδίως που δεν μπορούσαμε να τα αντιμετωπίσουμε.
Όλα αυτά δημιούργησαν και μια κοινωνική ένταση πολλές φορές στη χώρα μας και σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Να σας πω ένα παράδειγμα: επί αρκετά χρόνια τη δεκαετία του ’90 η μικρή Ελλάδα επαναπροωθούσε περίπου 1 εκ. παράνομους λαθρομετανάστες.
Σήμερα η κατάσταση αυτή έχει αλλάξει ριζικά. Σήμερα υπάρχει πια σταθερότητα, η Ρουμανία και η Βουλγαρία είναι στην Ευρωπαϊκή Ένωση, υπάρχουν περιφερειακές συμμαχίες, Οργανισμοί, Επιτροπές, καινούρια όργανα, νέοι θεσμοί οι οποίοι βοηθούν στον εκδημοκρατισμό των χωρών κυρίως της δυτικής Βαλκανικής.
Η μικρή Ελλάδα κατόρθωσε να παίξει ένα ρόλο σταθεροποιητή στην περιοχή και ταυτόχρονα μέρα με την ημέρα, με τις διμερείς και περιφερειακές συνεργασίες συνέβαλλε στη σταθερότητα, στην ειρήνη και στην ενσωμάτωση των χωρών αυτών στην ευρύτερη ευρωπαϊκή προοπτική.
Η πρωτοβουλία της Αδριατικής, η πρωτοβουλία Σέκι που έχει σχέση με την αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος και της παράνομης διακίνησης ανθρώπων, η ευρωπαϊκή προοπτική ολόκληρη της περιοχής, που αποτελεί για μας κρίσιμο και πρωταρχικό αίτημα.
Σε όλα αυτά η Ελλάδα έπαιξε κρισιμότατο ρόλο. Η μικρή Ελλάδα κατόρθωσε να παίξει ένα ρόλο σταθεροποιητή στην περιοχή και ταυτόχρονα μέρα με την ημέρα, με τις διμερείς και περιφερειακές συνεργασίες συνέβαλλε στη σταθερότητα, στην ειρήνη και στην ενσωμάτωση των χωρών αυτών στην ευρύτερη ευρωπαϊκή προοπτική.
Αυτό νομίζω ότι αποτελεί ένα επίτευγμα και πρέπει να το αναγνωρίσουμε στην Ελλάδα.
Αυτό νομίζω ότι αποτελεί κι ένα παράδειγμα για το πώς μπορούμε να αλλάζουμε τη μοίρα των λαών, για το πώς μπορούμε να προωθούμε τη σταθερότητα και την ειρήνη και εν τέλει την ευημερία.
Mε ανησυχεί ιδιαίτερα ότι δεν γίνεται καμία αναφορά στην Κύπρο. Έχουμε εδώ και 33 χρόνια ένα ζήτημα εισβολής και κατοχής ενός κράτους – μέλους του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών από ένα άλλο κράτος – μέλος και αυτό είναι ένα διεθνές πρόβλημα και δεν μπορεί να συνεχίσει να παραμένει άλυτο.
Όμως τα προβλήματα εξακολουθούν να υπάρχουν. Υπάρχει ακόμη –όπως είπε και ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας προηγούμενα- η ένταση με την Τουρκία, υπάρχει άλυτο το διεθνές πρόβλημα εισβολής και κατοχής της Κύπρου, με ανησυχεί ιδιαίτερα ότι δεν γίνεται καμία αναφορά στην Κύπρο.
Έχουμε εδώ και 33 χρόνια ένα ζήτημα εισβολής και κατοχής ενός κράτους – μέλους του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών από ένα άλλο κράτος – μέλος και αυτό είναι ένα διεθνές πρόβλημα και δεν μπορεί να συνεχίσει να παραμένει άλυτο.
Έχουμε μια διολίσθηση από την επίλυση του διεθνούς προβλήματος εισβολής και κατοχής στο μόνιμο αίτημα πολλών για τη λεγόμενη άρση της απομόνωσης των Τουρκοκυπρίων κι έχουμε ξεχάσει το βασικό πολιτικό πρόβλημα.
Η Τουρκία επιχειρεί την ευρωπαϊκή της διαδρομή με πολλές εσωτερικές συγκρούσεις. Υπάρχουν άλυτα περιφερειακά προβλήματα που δημιουργούν και σήμερα αστάθεια και ανασφάλεια.
Tο πρόβλημα της ασφάλειας είναι πολιτικό ζήτημα, είναι εξόχως πολιτικό πρόβλημα και όχι απλά ένα επιχειρησιακό – αμυντικό – αστυνομικό πρόβλημα. Η αντιμετώπισή του πρέπει να είναι εξόχως πολιτική επίσης.
Θα ήθελα εξ αρχής να τονίσω ότι το πρόβλημα της ασφάλειας είναι πολιτικό ζήτημα, είναι εξόχως πολιτικό πρόβλημα και όχι απλά ένα επιχειρησιακό – αμυντικό – αστυνομικό πρόβλημα. Η αντιμετώπισή του πρέπει να είναι εξόχως πολιτική επίσης.
Η έννοια της ασφάλειας αποτελεί σήμερα την υψίστη πολιτική προτεραιότητα για όλο τον πλανήτη. Πιστεύω ότι το ζήτημα της ασφάλειας εισβάλλει πια στην καθημερινότητά μας επιτακτικά, επηρεάζει την πολιτική και την κοινωνία μέσα από τέσσερις θεμελιώδεις διαστάσεις:
1. Το πρόβλημα της καταπολέμησης της διεθνούς τρομοκρατίας.
2. Τους λεγόμενους «νέους κινδύνους», εμφύλιοι πόλεμοι, περιβαλλοντικές καταστροφές, κρατική βία και αυθαιρεσία, αλλά και το οργανωμένο έγκλημα με την έννοια της μαφιοποίησης ολόκληρων οργανωμένων οικονομικών.
Η έννοια της ασφάλειας αποτελεί σήμερα την υψίστη πολιτική προτεραιότητα για όλο τον πλανήτη. Πιστεύω ότι το ζήτημα της ασφάλειας εισβάλλει πια στην καθημερινότητά μας επιτακτικά, επηρεάζει την πολιτική και την κοινωνία μέσα από τέσσερις θεμελιώδεις διαστάσεις.
3. Τα περιφερειακά ζητήματα ασφάλειας και η διαχείριση των συρράξεων και συγκρούσεων που ενδεχομένως προκύπτουν από αυτές, το Μεσανατολικό παραμένει ανοιχτή πληγή για πολλές δεκαετίες, ο Λίβανος που άνοιξε πρόσφατα, το θέμα του Ιράκ.
4. Ένα νέο ζήτημα που κατά τη γνώμη μου ανακύπτει είναι το ζήτημα της κατανομής του παγκόσμιου πλούτου.
Το μήνυμα για όλους μας είναι απλό: ο πόλεμος, η γενοκτονία, η τρομοκρατία, η ανασφάλεια, η περιβαλλοντική υποβάθμιση σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να γίνονται αποδεκτά στο σύγχρονο κόσμο. Δεν μπορούμε να αποδεχόμαστε απαθώς τραγωδίες όπως στην περίπτωση της γενοκτονίας της Ρουάντας, ή σήμερα στο Νταρφούρ.
Ούτε είναι δυνατό να επιτρέπουμε μειοψηφίες μέσα στις πόλεις μας να σπέρνουν τον πανικό στους πολίτες. Επιτρέψτε μου να πω ότι εδώ δεν υπάρχει μια σχετική και μέτρια αντιμετώπιση αυτών των φαινομένων, ούτε της γενοκτονίας, ούτε του εμφυλίου πολέμου, ούτε της τρομοκρατίας.
Εμείς, η Ελλάδα, ο Ελληνισμός έχουμε τραυματικές εμπειρίες από το παρελθόν. Πετύχαμε τελικώς την εθνική συμφιλίωση, αντιμετωπίσαμε την τρομοκρατία με αποτελεσματικότητα, με ειρηνικό πάντα τρόπο και σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα.
Είπα προηγούμενα ότι η ασφάλεια είναι έννοια πολιτική και χρειάζεται πολιτική αντιμετώπιση. Πρωτίστως πρέπει να πω ότι μέσα από την πολιτική ασφάλειας, πρέπει να κερδίζουμε την εμπιστοσύνη των πολιτών και των λαών.
Αυτή πρέπει να είναι η βασική μας προτεραιότητα. Αυτό πρέπει να αποτελεί το διαρκές μας μέλημα.
Τι πρέπει να γίνει; Σε ό,τι αφορά τη διεθνή τρομοκρατία χρειάζονται μια σειρά από προϋποθέσεις.
1. Απαιτούνται –όπως είπα προηγούμενα- πολιτικές. Απαιτούνται πολιτικές οι οποίες θα καταπολεμούν εν τις πράγμασι πολιτικά την τρομοκρατία. Απαιτούνται ισχυρές πολιτικές ηγεσίες που θα αποφασίσουν να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά το φαινόμενο.
2. Απαιτείται διεθνής συνεργασία. Νομίζω ότι εδώ δεν κομίζω τίποτε νέο, αλλά το ζήτημα της διεθνούς συνεργασίας είναι καθοριστικό για την καταπολέμηση του φαινομένου. Η διεθνής συνεργασία δεν πρέπει να είναι μόνο επιχειρησιακή, πρέπει να είναι πρωτίστως πολιτική και αναφέρομαι εδώ σε αυτό που ορισμένοι έχουν ονομάσει «συμμαχία των πολιτισμών».
Πρέπει να δημιουργήσουμε μια πολύ μεγάλη συμμαχία των λαών, των εθνών και των πολιτισμών ενάντια στο φαινόμενο της τρομοκρατίας. Η πλειοψηφία των κοινωνιών και στις μουσουλμανικές και ισλαμικές κοινωνίες είναι υπέρ της ειρήνης και κατά της βίας κι αυτό πρέπει να το έχουμε πάντα υπόψη μας.
Πρέπει να δημιουργήσουμε μια πολύ μεγάλη συμμαχία των λαών, των εθνών και των πολιτισμών ενάντια στο φαινόμενο της τρομοκρατίας. Η πλειοψηφία των κοινωνιών και στις μουσουλμανικές και ισλαμικές κοινωνίες είναι υπέρ της ειρήνης και κατά της βίας κι αυτό πρέπει να το έχουμε πάντα υπόψη μας.
Μια συμμαχία, με σκοπό την εξασφάλιση της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας, από την απειλή της τρομοκρατίας και του θρησκευτικού εξτρεμισμού.
Μια συμμαχία κρατών, που θα εμπεριέχει την απαραίτητη νομιμοποίηση για να μπορεί να δρα σε όλο τον πλανήτη.
Μια συμμαχία, όπου η φωνή των φτωχών δεν θα επισκιάζεται από τη δύναμη των πλουσίων.
Για την εκπλήρωση αυτού του στόχου πιστεύω ότι καλό θα είναι να δημιουργηθεί ένα συντονιστικό Συμβούλιο στα πλαίσια του Ο.Η.Ε. Σήμερα υπάρχουν μια σειρά από πρωτοβουλίες περιφερειακές, τοπικές, διμερείς πολλές φορές σε επίπεδο ηπείρων όπως είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση, όλα αυτά όμως δεν μπορούν να λειτουργούν αποσπασματικά.
Kαλό είναι να δημιουργηθεί ένα συντονιστικό Συμβούλιο στο πλαίσιο του Ο.Η.Ε. και επειδή πολλές φορές ο Ο.Η.Ε. είναι γραφειοκρατικός, χρειάζεται μια ad hoc Επιτροπή στα πλαίσια πάντα του Ο.Η.Ε., για να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα.
Κατά τη γνώμη μου καλό είναι να δημιουργηθεί ένα συντονιστικό Συμβούλιο στο πλαίσιο του Ο.Η.Ε. και επειδή πολλές φορές ο Ο.Η.Ε. είναι γραφειοκρατικός, χρειάζεται μια ad hoc Επιτροπή στα πλαίσια πάντα του Ο.Η.Ε., για να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα.
Γιατί στο πλαίσιο του Ο.Η.Ε.; Γιατί το πρόβλημα είναι ένα, η πηγή του προβλήματος είναι μια και συγκεκριμένη και γιατί το πρόβλημα είναι καθολικό, δηλαδή μας αφορά όλους τους λαούς, όλα τα έθνη, όλες τις κοινωνίες.
Κατά τη γνώμη μου το όργανο αυτό μπορεί να αποτελέσει την πολιτική αλλά και επιχειρησιακή ατμομηχανή για την καταπολέμηση της διεθνούς τρομοκρατίας, υιοθετώντας γρήγορες και αποτελεσματικές πολιτικές και επιχειρησιακές λύσεις του προβλήματος.
Σε κάθε περίπτωση θέλω να τονίσω με έμφαση ότι οποιαδήποτε προσπάθεια αντιμετώπισης της τρομοκρατίας πρέπει να γίνεται στα πλαίσια ενός πολυμερούς και συνεργατικού πλαισίου, το οποίο θα τηρεί τις πανανθρώπινες και οικουμενικές διακηρύξεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα, τις ατομικές ελευθερίες για να μπορεί να είναι και δίκαιο και αποτελεσματικό και πειστικό και αποδεκτό από τις κοινωνίες, τους πολίτες και τα έθνη.
Παράλληλα απαιτείται να οργανωθεί μια στοχευμένη πολιτική εκστρατεία η οποία θα αναδείξει ακριβώς αυτές τις πανανθρώπινες, οικουμενικές αξίες που είναι παραδοσιακά αντίθετες με τη βία.
Η διαρκής αναζήτηση της ασφάλειας και της ειρήνης δεν αποτελεί μια δική μας εδώ δυτική ιδεοληψία ή μανία. Σε όλες τις κοινωνίες η πλειοψηφία παραδοσιακά –όπως είπα προηγούμενα- αντιτίθεται στην οργανωμένη βία.
Στη βάση αυτής της λογικής σήμερα κι έχοντας διανύσει την πρώτη σχεδόν δεκαετία του 21ου αιώνα, έχουμε την ευκαιρία να δημιουργήσουμε μια μεγάλη παγκόσμια συμμαχία, καταπολέμησης της τρομοκρατίας η οποία θα περιλαμβάνει όλα τα έθνη και κυρίως θα περιλαμβάνει τις κοινωνίες εκείνες που σήμερα αντιμετωπίζουν προβλήματα, πολλές από αυτές είναι πηγή του προβλήματος έτσι ώστε να γίνουμε αποτελεσματικοί.
Κυρίες και κύριοι η πολυμέρεια, η διεθνής συνεργασία και η καλά δομημένες πολιτικές εκστρατείες, δεν συνιστούν τακτικές αντιμετώπισης του φαινομένου της τρομοκρατίας μόνο. Μέσα στο ίδιο πλαίσιο πρέπει να αντιμετωπιστούν οι νέες απειλές στην παγκόσμια ασφάλεια.
Η διάδοση των πυρηνικών όπλων πρέπει να ελεγχθεί συστηματικά. Εμείς στο ΠΑΣΟΚ είμαστε κατά της διάδοσης των πυρηνικών όπλων από οπουδήποτε κι αν προέρχεται αυτή. Όλοι μας πρέπει να υπογράψουμε και να εφαρμόσουμε τη Συνθήκη του Κιότο για το περιβάλλον.
Πρέπει να πετύχουμε στην αντιμετώπιση των νέων κινδύνων και για ένα άλλο λόγο: κίνδυνοι όπως η εμπορία ναρκωτικών, η εμπορία ανθρώπων, τα όπλα μαζικής καταστροφής είναι πολύ μεγαλύτεροι από ορισμένες ιστορικές διενέξεις οι οποίες μας φορτίζουν συναισθηματικά αλλά από τις οποίες όμως δεν απειλούμαστε ουσιαστικά.
Η καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος και της εμπορίας ανθρώπων, γυναικών και κυρίως παιδιών, πρέπει να αποτελέσει υψίστη πολιτική προτεραιότητα για όλο τον πλανήτη.
Επιτρέψτε μου εδώ να επισημάνω ότι πρέπει να πετύχουμε στην αντιμετώπιση των νέων κινδύνων και για ένα άλλο λόγο: κίνδυνοι όπως η εμπορία ναρκωτικών, η εμπορία ανθρώπων, τα όπλα μαζικής καταστροφής είναι πολύ μεγαλύτεροι από ορισμένες ιστορικές διενέξεις οι οποίες μας φορτίζουν συναισθηματικά αλλά από τις οποίες όμως δεν απειλούμαστε ουσιαστικά.
Για μας, για την Ελλάδα πρέπει να αποτελεί υψίστη προτεραιότητα η καταπολέμηση οποιασδήποτε προσπάθειας να δημιουργούνται ζώνες αστάθειας με οργανωμένο έγκλημα, υψηλή ανεργία, οικονομίες των γκάνκστερς και της μαφίας.
Πρέπει να εξασφαλίσουμε ότι δεν δημιουργούνται νησίδες διαφθοράς ούτε εκτεταμένες ζώνες βραζιλιοποιημένων πόλεων και περιοχών ανά την υφήλιο.
Σε ό,τι αφορά τις περιφερειακές συγκρούσεις, τα περιφερειακά ζητήματα ασφάλειας είναι περιφερειακά μόνο ως προς τις εστίες.
Δεν είναι όμως καθόλου περιφερειακά ως προς τα αποτελέσματά τους. Όπως έχει αποδειχθεί μια σειρά ζητήματα όπως το μεσανατολικό η ανοιχτή πληγή εδώ και δεκαετίες προκαλεί αστάθεια όχι απλά στην ευρύτερη περιοχή της Ν.Α. Μεσογείου αλλά συνολικότερα προβλήματα στην Ευρώπη, στην αμερικανική ήπειρο κλπ.
Συνεπώς νομίζω ότι πρέπει να αναλάβουμε θετική δράση για την επίλυση των υπαρκτών σήμερα συγκρούσεων και κρίσεων, αλλά και αυτών που κυοφορούνται στο μέλλον.
Τέλος σε ό,τι αφορά τη Ν.Α. Ευρώπη νομίζω ότι συμφωνούμε όλοι ότι η μοναδική προοπτική η οποία οδηγεί στη σταθερότητα, την ειρήνη, την ασφάλεια, τη δημοκρατία, την ευημερία είναι η ευρωπαϊκή προοπτική των δυτικών Βαλκανίων.
Μια προοπτική, η οποία υποστηρίζεται από την Ελλάδα, αυτή η προοπτική εξόχως πρέπει να αφορά τη Σερβία η οποία δεν πρέπει να απομονωθεί και να οδηγηθεί στην εσωστρέφεια και τον εθνικισμό. Πρέπει να βοηθηθεί αυτή η χώρα να στήσει θεσμούς δημοκρατίας, να καταπολεμηθεί το οργανωμένο έγκλημα και να ενταχθεί στις ευρωπαϊκές δομές.
Στο Κόσοβο χρειάζεται μια δίκαιη και βιώσιμη λύση που θα λαμβάνει υπόψη και τα αιτήματα εκείνων των κατοίκων που αποτελούν σήμερα μειοψηφία στο Κόσοβο και θέλουν ασφάλεια και προστασία των δικαιωμάτων (μορφωτικών, πολιτιστικών, ατομικών δικαιωμάτων και ατομικών ελευθεριών).
Νομίζω ότι αυτό πρέπει να είναι το όραμα που πρέπει να χτίσουμε για τα επόμενα χρόνια για τα δυτικά Βαλκάνια, έτσι ώστε μέσα σε λίγα χρόνια να ανοίξουν πια τα σύνορα και ήδη μέρα με την ημέρα ανοίγουν τα σύνορα.
Η Ελλάδα κάνει μεγάλη προσπάθεια προς την κατεύθυνση αυτή για να μπορούν οι λαοί να επικοινωνούν ελεύθερα μεταξύ τους και για λόγους οικονομικούς αλλά και για λόγους μορφωτικούς, πολιτιστικούς και λόγους επικοινωνίας.
Τέλος στο πρόβλημα της κατανομής που νομίζω ότι θα αποτελέσει το κρίσιμο και κορυφαίο ζήτημα για τις επόμενες δεκαετίες. Η πραγματικότητα λέει ότι στις αρχές του 21ου αιώνα η ασφάλεια όσο ποτέ συνεχίζει να διεισδύει μέσω αυτού του κρίσιμου προβλήματος της κατανομής του πλούτου του πλανήτη.
Αυτό κυρίες και κύριοι είναι το βασικό πρόβλημα το οποίο καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε σήμερα σε παγκόσμιο επίπεδο και σε αυτό το ζήτημα οφείλουμε να δώσουμε καθαρές απαντήσεις.
Η μεγαλύτερη πρόκληση που έχουμε είναι να αντιμετωπίσουμε σε παγκόσμιο επίπεδο την ικανοποίηση των υλικών αναγκών όλων των λαών της γης, με τρόπους που προωθούν την ισότητα, ισχυροποιούν τη δημοκρατία, διασφαλίζουν τη σταθερότητα και δεν καταστρέφουν το περιβάλλον.
Αυτό φυσικά εύκολα το εξαγγέλλει κανείς, αλλά πολύ δύσκολα το πραγματοποιεί, ιδιαίτερα αν λάβει κανείς υπόψη του ότι ο πληθυσμός της γης αυξάνεται ραγδαία ενώ οι πόροι που έχουμε στη διάθεσή μας είναι σχετικά περιορισμένοι.
Τι να γίνει λοιπόν; Απαιτούνται μεταρρυθμίσεις παντού: στο εθνικό επίπεδο, στους υπερεθνικούς θεσμούς, στην Ευρώπη, στην αμερικανική ήπειρο, αλλά και στις αναπτυσσόμενες χώρες έτσι ώστε να διασφαλιστούν τα οφέλη της παγκοσμιοποίησης για τους πολλούς και όχι μόνο για λίγες επιχειρήσεις και για μικρές, ελάχιστες μειοψηφίες.
Απαιτείται η δημιουργική συμμετοχή όλων των σημαντικών παικτών της παγκόσμιας οικονομίας, πολυεθνικών επιχειρήσεων, κρατών, μη Κυβερνητικών Οργανώσεων, διεθνών Οργανισμών.
Απαιτείται η πολιτική βούληση των κρατών να τηρήσουν τις βασικές τους υποχρεώσεις προς την ανθρωπότητα υλοποιώντας τους λεγόμενους αναπτυξιακούς στόχους της χιλιετίας, τους οποίους ως γνωστόν αποδέχτηκαν πριν από 5 χρόνια.
Κυρίως όμως αυτό που απαιτείται είναι μια μεγαλύτερη δραστηριοποίηση σε μια σειρά από κρίσιμα ζητήματα και φυσικά συμμαχίες μεταξύ των εθνών και διεθνή συνεργασία.
Εν τέλει όλα αυτά τα ζητήματα που διαπραγματευόμαστε σήμερα είναι όπως είπα, ζητήματα πολιτικά. Χρειάζεται πολιτική αντιμετώπιση από ισχυρούς ηγέτες με ισχυρή πολιτική βούληση.
Ευχαριστώ πολύ.
