Ώρα για μια Νέα Ίδρυση: Αξιακή, Πολιτική, Κοινωνική
Ομιλία στην Εθνική Συνδιάσκεψη του ΠΑΣΟΚ
Συντρόφισσες και σύντροφοι,
Πριν 6 χρόνια, το 2001, είχα ταχθεί υπέρ της επανίδρυσης του ΠΑΣΟΚ. Είχα μιλήσει τότε για μια Νέα Ίδρυση σε αξιακό, πολιτικό και κοινωνικό επίπεδο.
Με τη συγκεκριμένη πρόταση δεν εννοούσα ότι πρέπει να απαρνηθούμε το παρελθόν μας.
Ούτε υπονοούσα ποτέ ότι πρέπει να διαγράψουμε με μια μονοκονδυλιά την ιστορία μας.
Αντιθέτως! Είμαστε περήφανοι για την ιστορία μας. Δεν είμαστε όμως δέσμιοί της.
Είμαστε περήφανοι για την ιστορία μας. Δεν είμαστε όμως δέσμιοί της.
Θεωρούσα τότε, και θεωρώ ακόμα περισσότερο σήμερα, ότι το ΠΑΣΟΚ έχει ανάγκη από μια βαθιά πολιτικοϊδεολογική ανασυγκρότηση.
Μια Νέα Ίδρυση ικανή να ρυμουλκήσει το αγκυροβολημένο στις βεβαιότητες και τις εξουσίες του κόμμα έξω από το λήθαργο και την αυτοπεριχαράκωση.
Μια αλλαγή, ικανή να μας φέρει και πάλι στο δρόμο της προόδου, του δημοκρατικού σοσιαλισμού και της κοινωνικής δικαιοσύνης, απ’ τον οποίο ξεστρατίσαμε. Τον μόνο δρόμο που εγγυάται ότι μπορούμε να καταστούμε ξανά πλειοψηφικό πολιτικό ρεύμα στην κοινωνία.
Το καταφέραμε στο παρελθόν. Μπορούμε να το πετύχουμε και σήμερα. Τα θετικά παραδείγματα από την ιστορία μας υπάρχουν και δείχνουν το δρόμο.
Το 1980 δώσαμε φωνή στις προσωπικές προσδοκίες και ελπίδες της συντριπτικής πλειονότητας των Ελλήνων για άμβλυνση των ανισοτήτων και μαζική κοινωνική άνοδο.
Το 1990 εκφράσαμε με επιτυχία και αποτελεσματικότητα την ανάγκη των πολιτών για περισσότερη πρόοδο, κυβερνητικό ρεαλισμό και θεσμικό εκσυγχρονισμό.
Το 2000 ο λαός μας επικρότησε γιατί αλλάξαμε την Ελλάδα, εκπληρώνοντας και το τελευταίο μαζικό αίτημα της Μεταπολίτευσης: την ανάγκη για οικονομική σταθερότητα και ισχυρή ανάπτυξη.
Έκτοτε όμως, ξεστρατίσαμε, συντρόφισσες και σύντροφοι.
Μην έχοντας συνθέσει με στέρεα ιδεολογικά υλικά την πορεία του κινήματος από τον Αντρέα Παπανδρέου στον Κώστα Σημίτη διαιωνίζουμε ένα θανάσιμο λάθος: τον τεμαχισμό της ιστορικής μας συνείδησης.
Μην έχοντας συνθέσει με στέρεα ιδεολογικά υλικά την πορεία του κινήματος από τον Αντρέα Παπανδρέου στον Κώστα Σημίτη, από την Αλλαγή στον Εκσυγχρονισμό, κάναμε και συνεχίζουμε δυστυχώς να διαιωνίζουμε ένα θανάσιμο λάθος: τον τεμαχισμό της ιστορικής μας συνείδησης.
Μπλέξαμε σε μια αδιέξοδη και σκουριασμένη συζήτηση με αντικείμενο τον μανιχαϊστικό διαχωρισμό εντός του ΠΑΣΟΚ σε αριστερή και δεξιά πτέρυγα, σε αριστερούς και δεξιούς υποψηφίους.
Διαχωρίσαμε την ιστορία του ΠΑΣΟΚ σε αριστερές και δεξιές περιόδους, σε αριστερά επιτεύγματα και δεξιά λάθη.
Με αποτέλεσμα πολλοί σήμερα στο ΠΑΣΟΚ να αγωνιούν και να πιέζουν για την περίφημη «αριστερή στροφή» και την «επιστροφή στις ρίζες».
Θεωρώ αυτές τις προσεγγίσεις αφόρητα απλοϊκές και στο βαθμό που υπονοούν ότι το ΠΑΣΟΚ μπορεί να αρκείται σε έναν πληθωρικό αντιδεξιό αντιπολιτευτικό λόγο, συντηρητικές.
Κι εδώ είναι το μεγάλο πρόβλημα του ΠΑΣΟΚ.
Γίναμε συντηρητικοί σε βαθμό κακουργήματος.
Το λάθος που πληρώνουμε σήμερα, συντρόφισσες και σύντροφοι, είναι το γεγονός ότι γίναμε συντηρητικοί σε βαθμό κακουργήματος.
Ίσως για πρώτη φορά στην ιστορία μας, οι «αποπάνω» του κόμματος με τους «αποκάτω» της κοινωνίας, βρίσκονται σε τέτοια τραγική δυσαρμονία. Σε τόσο εμφανή και αγεφύρωτη απόσταση.
Επιτρέψαμε να δημιουργηθεί μια αίσθηση γιγάντιας απόστασης ανάμεσα σε μια κατεστημένη και εξουσιομανή ελίτ από τη μία όχθη, και τους φτωχούς, τους αδύνατους και τους εν δυνάμει «εκτός των τειχών» από την άλλη.
Είμαι πεπεισμένος ότι η απόσταση αυτή αύριο θα μεγαλώσει ακόμη περισσότερο, εάν κι εφόσον επιχειρήσουμε να ανασυντάξουμε το κίνημα, αναπαράγοντας αποκλειστικά τους μηχανισμούς που στόχο έχουν αποκλειστικά την εξουσία σε όλες της τις διαστάσεις: κρατική, οικονομική, αυτοδιοικητική, συνδικαλιστική.
Με αυτό τον τρόπο όχι μόνο δεν έχουμε καμία τύχη να κερδίσουμε ξανά εκλογές, αλλά κινδυνεύουμε να θέσουμε εαυτούς στα χρονοντούλαπα της ιστορίας, δίνοντας τη δυνατότητα στη ΝΔ να μας προσάπτει την κατηγορία της καθεστωτικής νοοτροπίας.
Kινδυνεύουμε να θέσουμε εαυτούς στα χρονοντούλαπα της ιστορίας, δίνοντας τη δυνατότητα στη ΝΔ να μας προσάπτει την κατηγορία της καθεστωτικής νοοτροπίας.
Κοινώς: όταν επιτρέπουμε στον Καραμανλή να μιλάει για «απαλλαγή από το καθεστωτικό ΠΑΣΟΚ» του δίνουμε το πλεονέκτημα να «παίζει μπάλα» σε ένα γήπεδο που θα έπρεπε να αποτελεί δικό μας προνομιακό πεδίο.
Ναι, το ΠΑΣΟΚ είναι κόμμα εξουσίας. Κι έχει χρέος να παραμείνει κόμμα εξουσίας. Δεν είναι όμως κόμμα νομής και αναδιανομής της εξουσίας.
Αυτή είναι μια απόλυτα συντηρητική –και πιστέψτε με όλο και πιο απωθητική για την πλειονότητα της κοινωνίας- προσέγγιση της αποστολής και του ρόλου μας.
Κι όταν παγιδευόμαστε σε μια τέτοια οπτική, επιτρέπουμε στον εαυτό μας να συγκρίνεται με τη μεζούρα της Νέας Δημοκρατίας και του συντηρητικού χώρου.
Χειρότερα όμως απ’ όλα, έχοντας στερέψει από φρεσκάδα, ευρηματικότητα, καθαρά μηνύματα και ανατρεπτικές πολιτικές προτάσεις, περιορίζουμε τη φυσιογνωμία μας στα συντηρητικά όρια.
Πιστεύω λοιπόν βαθύτατα ότι ως δημοκράτες σοσιαλιστές που είμαστε πρέπει να βρούμε τον ενθουσιασμό, τη δύναμη και τις ιδέες να στοιχηθούμε με τα αιτούμενα και τις προκλήσεις της νέας εποχής.
Το ΠΑΣΟΚ πέτυχε όποτε το όραμα και τα προγράμματά του ανταποκρίθηκαν στις προσδοκίες του πολίτη για ατομική προκοπή και συλλογική πρόοδο. Όταν η πολιτική του κινήματος ήταν βαθιά κοινωνική, και στόχευε στην άρση των διαχωρισμών και των αποκλεισμών στην κοινωνία μέσα από κοινωνικά δίκαιες ανατροπές και αλλαγές.
Χάρη στις δικές μας ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ, όχι αριστερές ή δεξιές, πολιτικές, η Ελλάδα σκαρφάλωσε και εξακολουθεί να παραμένει η 25η χώρα στον κόσμο στους δείκτες ευημερίας.
bq.Χάρη στις δικές μας ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ, όχι αριστερές ή δεξιές, πολιτικές, η Ελλάδα σκαρφάλωσε και εξακολουθεί να παραμένει η 25η χώρα στον κόσμο στους δείκτες ευημερίας.
Η προσωπική μου επιθυμία είναι απλή: θέλω να δω το ΠΑΣΟΚ, να γίνεται και πάλι ο αυθεντικός φορέας έκφρασης καινοτόμων ιδεών και ριζικής ανανέωσης της πολιτικής ζωής του τόπου.
Το ΠΑΣΟΚ δεν είναι φορέας νομής και αναδιανομής της εξουσίας.
Το ΠΑΣΟΚ υπήρξε διαχρονικά και έχει χρέος να συνεχίσει να είναι φορέας αναδιανομής των ευκαιριών και των δυνατοτήτων σε όλη την κοινωνία.
Η ανακατάληψη της εξουσίας χωρίς να έχει προηγηθεί ο δικός μας ουσιαστικός μετασχηματισμός σε ένα νέο κίνημα δίκαιων και αποτελεσματικών αλλαγών δεν θα προσφέρει καμία υπηρεσία στη χώρα.
Η Ελλάδα δεν έχει άλλα περιθώρια μιας συντηρητικής διαχείρισης της εξουσίας. Από την ένταξη της στο ευρώ και μετά «φλερτάρει» επίμονα με την αδράνεια, την ακινησία και τη συντηρητικοποίηση.
Ως αποτέλεσμα διαμορφώνεται σταδιακά στη χώρα μια Πλειοψηφία Αγνοημένων και μια Ολιγαρχία Ευνοημένων πολιτών. Για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια τα μεσαία και πιο αδύναμα στρώματα, και κυρίως τα παιδιά μας, αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο της στασιμότητας και της κοινωνικής καθόδου.
Η ΝΔ οξύνει αυτό το πρόβλημα. Ο οικονομικός της φιλελευθερισμός πολύ γρήγορα υποβαθμίστηκε σε απληστία, εγωισμό, ανευθυνότητα, κακοδιαχείριση και σκάνδαλα.
O οικονομικός φιλελευθερισμός της ΝΔ πολύ γρήγορα υποβαθμίστηκε σε απληστία, εγωισμό, ανευθυνότητα, κακοδιαχείριση και σκάνδαλα.
Η πολιτική της για το κράτος καταγράφεται ως απόπειρα για να ξεδιψάσει η μανία του δικού της πολιτικού προσωπικού και τίποτα παραπάνω.
Η δύναμή της θεμελιώνεται στην καλλιέργεια του φόβου στα λαϊκά στρώματα και τις ψευδεπίγραφες μεταρρυθμίσεις που «πουλάει» στη μεσαία τάξη.
Είναι γι’ αυτό αναγκαίο το ΠΑΣΟΚ να αντιπαρατεθεί με σαφή και σκληρό τρόπο στη συντήρηση. Να μιλήσει για μια νέα κοινωνική τάξη πραγμάτων στην Ελλάδα της νέας χιλιετίας.
Η νέα πολιτική ατζέντα που έχει επιχειρήσει να εισάγει τα τελευταία τρίαμιση χρόνια ο Γιώργος Παπανδρέου στο ΠΑΣΟΚ: η συμμετοχική δημοκρατία, η αποκεντρωμένη διαβούλευση, η αντιεξουσιαστική προσέγγιση της πολιτικής, η οριζόντια αμφισβήτηση και αναίρεση καθιερωμένων ιεραρχιών, η αποκρατικοποίηση του κόμματος κι η αποκομματικοποίηση του κράτους, είναι προς την κατεύθυνση που περιγράφω.
Όμως, από μόνη της αυτή η ατζέντα δεν αρκεί.
Μια σύγχρονη, προοδευτική, κεντροαριστερή ατζέντα πρέπει υποδείξει με τη δέουσα σαφήνεια ποιες είναι μέσα στην ελληνική κοινωνία εκείνες οι οργανωμένες δυνάμεις οι οποίες μπορούν να στηρίξουν κοινωνικά και να ενσαρκώσουν πολιτικά το νέο καινοτόμο διάβημα του ΠΑΣΟΚ στη νέα εποχή.
Tο ΠΑΣΟΚ του μέλλοντός μας, πρέπει να εγγυηθεί ξανά την προοπτική κοινωνικής και οικονομικής ανόδου για την πλειοψηφία των Ελλήνων πολιτών ΚΑΙ κυρίως για την Πλειοψηφία των Αγνοημένων Ελλήνων πολιτών.
Θεωρώ ότι ακριβώς επειδή δεν ζούμε σε κοινωνικό κενό, το ΠΑΣΟΚ του μέλλοντός μας, πρέπει να εγγυηθεί ξανά την προοπτική κοινωνικής και οικονομικής ανόδου για την πλειοψηφία των Ελλήνων πολιτών ΚΑΙ κυρίως για την Πλειοψηφία των Αγνοημένων Ελλήνων πολιτών:
- τη γενιά των 700 ευρώ,
- τα δυναμικά στρώματα των τριαντάρηδων και σαραντάρηδων,
- την τρίτη ηλικία, τους άνεργους,
- τις γυναίκες,
- τους μετανάστες,
- τους αποκλεισμένους και όλους όσους είναι εν δυνάμει εκτός των τειχών.
Συντρόφισσες και Σύντροφοι,
Το ΠΑΣΟΚ σήμερα αντιμετωπίζει τη μεγαλύτερη κρίση στην ιστορία του. Κρίση αξιών, πολιτικής ταυτότητας, εθνικών στόχων και κοινωνικών συμμαχιών.
Ό,τι εξέφραζε μέχρι σήμερα δείχνει να έχει κάνει τον κύκλο του, ενώ ταυτόχρονα το καινούριο δεν έχει ακόμη γεννηθεί.
Σε πορεία ανάλογη με της χώρας βιώνει το δικό του «τέλος εποχής».
Η κρίση αυτή, εμφανίστηκε ως κρίση ηγεσίας. Είναι όμως κυρίως κρίση ουσίας. Και απορρέει από την αδυναμία ικανοποίησης του κυρίαρχου πολιτικού και κοινωνικού αιτήματος για επανίδρυση της δημοκρατικής παράταξης και ανασύνθεση του κεντροαριστερού χώρου.
Σε αυτή λοιπόν την κρίσιμη καμπή για την ιστορία, αλλά και την προοπτική του ΠΑΣΟΚ, πιστεύω ότι ο Γιώργος Παπανδρέου είναι αυτός που μπορεί να οδηγήσει το κίνημα σε μια Νέα Ίδρυση, αξιακή, πολιτική, και κοινωνική.
Η παρουσία του εγγυάται την ανάκτηση της χαμένης ηθικής υπεροχής και μου δίνει ελπίδα ότι μπορεί να καταστήσει ξανά το ΠΑΣΟΚ ένα πραγματικά δυναμικό και προοδευτικό κίνημα αλλαγών που δείχνει το δρόμο στην ελληνική κοινωνία, με καθαρά μηνύματα, ανατρεπτικές πολιτικές, αποτελεσματικά αντιπολιτευτικά αντανακλαστικά και μια επιτελική ομάδα των πλέον άξιων και ικανών στελεχών δίπλα του.
Ένα τέτοιο ΠΑΣΟΚ μπορεί να χαράξει μια νικηφόρα πορεία για τους Έλληνες και την Ελλάδα.
