Καταναλώνω σημαίνει ανακυκλώνω
Άρθρο στο ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ
Πριν από λίγες ημέρες, με την ιδιότητα του βουλευτή της Β’ Αθήνας, είχα την ευκαιρία να επισκεφτώ τις εγκαταστάσεις ενός συστήματος εναλλακτικής διαχείρισης αποβλήτων. Τα πλεονεκτήματα της ανακύκλωσης ειδικά για τους κατοίκους των μεγάλων αστικών κέντρων είναι γνωστά. Η ανακύκλωση αποφορτίζει τους ΧΥΤΑ, μειώνει τον όγκο των αποβλήτων και συμβάλλει στην καλύτερη αξιοποίηση των φυσικών πόρων.
Η Ελλάδα, μετά από πολλά χρόνια καθυστερήσεων, έκανε ένα σημαντικό βήμα το 2001 με τη ψήφιση του νόμου 2939/01.
Mε τη ψήφιση του νόμου 2939/01 διαθέτουμε ένα επαρκές νομικό πλαίσιο για την εναλλακτική διαχείριση αποβλήτων.
Το αποτέλεσμα είναι ότι πλέον διαθέτουμε ένα επαρκές νομικό πλαίσιο για την εναλλακτική διαχείριση αποβλήτων. Σήμερα λειτουργούν 10 συστήματα εναλλακτικής διαχείρισης, με αξιόλογο εύρος επεξεργασίας υλών, από την ανακύκλωση μπαταριών μέχρι και οικοδομικών υλικών.
Εντούτοις, και παρά το εκφρασμένο κοινωνικό και περιβαλλοντικό αίτημα για την αντιμετώπιση της «κρίσης των σκουπιδιών» ιδιαίτερα στο Λεκανοπέδιο, η πρακτική εφαρμογή της ανακύκλωσης εξακολουθεί να υστερεί σημαντικά στην Ελλάδα σε σχέση με άλλες χώρες .
Εντούτοις η πρακτική εφαρμογή της ανακύκλωσης εξακολουθεί να υστερεί σημαντικά στην Ελλάδα σε σχέση με άλλες χώρες .
Μόλις το 8% από τους 4.800.000 τόνους αστικών αποβλήτων που παράγονται ετησίως στη χώρα μας ανακυκλώνεται, τη στιγμή που το αντίστοιχο ποσοστό στην ΕΕ είναι 33%. Ακόμα πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι η Ελλάδα υπολείπεται κατά πολύ του στόχου που έχει θέσει η ΕΕ για την επαναεισάγωγη του μεγαλύτερου ποσοστού των παραγόμενων αποβλήτων στο οικονομικό σύστημα, μέσω της ανακύκλωσης.
Δυστυχώς, παρά το γεγονός ότι στη χώρα μας αναπτύσσεται πλέον μια πολυσχιδής και σύνθετη αγορά προϊόντων ανακύκλωσης που απασχολεί εκατοντάδες εργαζόμενους, ο εποπτικός και συντονιστικός ρόλος του κράτους αποδεικνύεται ανεπαρκής. Είναι ενδεικτικό ότι το ΥΠΕΧΩΔΕ αφιερώνει σήμερα μόλις ένα γραφείο, τη μικρότερη δυνατή διοικητική μονάδα, για την εποπτεία και την προώθηση της πρακτικής της ανακύκλωσης.
O εποπτικός και συντονιστικός ρόλος του κράτους αποδεικνύεται ανεπαρκής. Tο ΥΠΕΧΩΔΕ αφιερώνει σήμερα μόλις ένα γραφείο για την εποπτεία και την προώθηση της πρακτικής της ανακύκλωσης.
Είναι επιβεβλημένο λοιπόν να προχωρήσουμε άμεσα στη σύσταση και λειτουργία ενός εθνικού οργανισμού ανακύκλωσης, με εποπτικό και καθοδηγητικό ρόλο. Ο συγκεκριμένος οργανισμός θα αναλάβει το συντονισμό των 10 συστημάτων εναλλακτικής διαχείρισης αποβλήτων που λειτουργούν σήμερα και θα προωθήσει την πρακτική της ανακύκλωσης σε συνεργασία με την τοπική αυτοδιοίκηση.
Παράλληλα, τη στιγμή που η πολιτεία έχει δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για την ορθή λειτουργία ενός εθνικού συστήματος ανακύκλωσης, αγνοεί επιδεικτικά την ανάγκη ρύθμισης των σχετικών αγορών προϊόντων. Έτσι σήμερα τα ανακυκλούμενα υλικά αντιμετωπίζουν προβλήματα εμπορευσιμότητας και απορρόφησής τους στην αγορά δεδομένου ότι ανταγωνίζονται προϊόντα που δεν έχουν υποστεί καμία επεξεργασία και άρα είναι φθηνότερα.
Είναι επιβεβλημένο να προχωρήσουμε άμεσα στη σύσταση και λειτουργία ενός εθνικού οργανισμού ανακύκλωσης, με εποπτικό και καθοδηγητικό ρόλο.
Πρέπει να υπογραμμισθεί ότι η μη ρύθμιση των σχετικών αγορών ισοδυναμεί με την παθητική ενθάρρυνση μιας ανταγωνιστικής αγοράς, μέσω της λειτουργίας ποικίλων μαντρών συλλογής ανακτημένων υλικών, η οποία αφενός μεν δραστηριοποιείται στα όρια της νομιμότητας, αφετέρου δε έχει σαν αποτέλεσμα την επιβάρυνση της οικονομίας με ένα επιπρόσθετο περιβαλλοντικό κόστος.
Θεωρώ πως έφτασε η ώρα, μετά τη δημιουργία του θεσμικού πλαισίου το 2001, η πολιτεία να κάνει ακόμη ένα αποφασιστικό βήμα προς τη θωράκιση της αγοράς ανακυκλωμένων προϊόντων, προχωρώντας στη ρύθμιση των αγορών αυτών και τη δημιουργία θετικών κίνητρων για τη χρήση τους.
Η πίσσα που χρησιμοποιούμε στη κατασκευή του εθνικού οδικού δικτύου θα μπορούσε να είναι σε μεγάλο βαθμό προϊόν ανακύκλωσης.
Θα μπορούσε, παραδείγματος χάριν, να ορισθεί ένα ελάχιστο ποσοστό ανακυκλωμένων υλικών που θα περιλαμβάνεται υποχρεωτικά στη κατασκευή κάθε δημόσιου έργου. Η πίσσα για παράδειγμα που χρησιμοποιούμε στη κατασκευή του εθνικού οδικού δικτύου θα μπορούσε να είναι σε μεγάλο βαθμό προϊόν ανακύκλωσης.
Το αποτέλεσμα θα ήταν όχι μόνο φιλικό προς το περιβάλλον αλλά θα υποστήριζε και τη λειτουργία ενός πολλά υποσχόμενου και καινοτόμου τομέα της οικονομίας. Μια τέτοια προσέγγιση θα μας επέτρεπε να αντιμετωπίζουμε τα απόβλητα όχι μόνο ως πηγή ρύπανσης που επιβάλλεται να μειωθεί, αλλά και ως ενδεχόμενο πόρο που προσφέρεται για περαιτέρω αξιοποίηση.
