ΣΚΕΨΕΙΣ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΟΜΜΑΤΙΣΜΟΥ
Άρθρο του Μιχάλη Χρυσοχοΐδη στον ΑΝΑΠΟΔΟ ΤΥΠΟ
Το τελευταίο διάστημα όλα όσα ξέραμε για την ελληνική πολιτική σκηνή δείχνουν να ανατρέπονται άρδην. Όλοι γινόμαστε μάρτυρες μιας πρωτοφανούς για τα πολιτικά δεδομένα της χώρας δημοσκοπικής τάσης: τα δύο κόμματα εξουσίας φυλλορροούν και ένα μεγάλο κοινωνικό ρεύμα φαίνεται να επιλέγει τον ΣΥΡΙΖΑ για την πολιτική του έκφραση.
Είναι σαν ένα αόρατο χέρι να αφαίρεσε απότομα το καπάκι από μια χύτρα που οι περισσότεροι θεωρούσαν ότι σιγοβράζει, ενώ είχε φτάσει προ πολλού σε σημείο πολιτικού βρασμού, με αποτέλεσμα να απελευθερωθούν ξαφνικά προς τα έξω σημαντικές δυνάμεις.
Στο σημείο αυτό μια κρίσιμη παρατήρηση είναι αναγκαία προς αποφυγή εσκεμμένων ή μη παρεξηγήσεων. Η δημοσκοπική άνοδος του ΣΥΡΙΖΑ δεν συνδέεται σε καμία περίπτωση με μια – ευήκοη για πολλούς – αριστερή στροφή της ελληνικής κοινωνίας.
Μια τέτοια στροφή, στο βαθμό μάλιστα που καταγράφουν οι έρευνες, θα προϋπέθετε αν μη τι άλλο μια σχιζοφρενή κοινωνία, που ενώ το 2004 ψήφιζε μαζικά μια κεντροδεξιά κυβέρνηση, τέσσερα μόλις χρόνια μετά στρέφει το ίδιο μαζικά το βλέμμα της προς μια παλαιο-αριστεριστικού τύπου πολιτική πρόταση.
Παρανοϊκή λοιπόν, όχι. Λογική, απολύτως ναι. Η σύγχρονη ελληνική κοινωνία έχει αποδείξει επανειλημμένα ότι είναι ιδιαιτέρως αυστηρή και ορθολογική στις πολιτικές κρίσεις και ταυτίσεις της για να άγεται και να φέρεται ως πολιτικό εκκρεμές από τα δεξιά προς τα αριστερά. Μια τέτοια μετακίνηση υπονοεί πως άλλα κριτήρια – όχι αμιγώς πολιτικά με όρους παραδοσιακής πολιτικής γεωγραφίας – βαραίνουν στη συνείδηση των πολιτών.
Είμαι βέβαιος συνεπώς πως η συζήτηση δεν αφορά το τετριμμένο δίλημμα αριστερά-δεξιά. Αφορά όμως, και πολύ μάλιστα, την εκκωφαντική κατάρρευση του μεταπολιτευτικού μοντέλου διαχείρισης της εξουσίας, όπως αυτό εκφράστηκε τις τελευταίες δεκαετίες από τα δύο μεγάλα κόμματα.
Τη διαφαινόμενη αδυναμία δηλαδή του δικομματισμού να συνεχίσει να επιτελεί το βασικό του ρόλο ως παράγοντας σταθερότητας για τη χώρα και ταυτόχρονα ως φορέας δίκαιων, θετικών και αποτελεσματικών αλλαγών στη ζωή των πολιτών. Χωρίς ταυτόχρονα να ξεχνάμε και την άλλη σημαντική παράμετρο: την ηθική και αξιακή ανανέωση που οφείλει κάθε φορά να εκφράζει η πολιτική προκειμένου να είναι ελκυστική και πειστική στην κοινωνία.
Τα δύο μεγάλα κόμματα λοιπόν έχουν πάψει να πείθουν. Κι αυτό γιατί από τις αρχές αυτής της δεκαετίας αρνούνται να αντιμετωπίσουν κατάματα την πραγματικότητα που λέει ότι η κοινωνία έχει ωριμάσει και απαιτεί τόσο από την κυβέρνηση όσο και από την αξιωματική αντιπολίτευση εξίσου ώριμη, υπεύθυνη, σοβαρή και διαφανή διαχείριση των δημοσίων πραγμάτων.
Αντ’ αυτού, η κοινή γνώμη τα τελευταία χρόνια το μόνο που βλέπει είναι μια κυβέρνηση που αδυνατεί να ελέγξει στοιχειωδώς το κράτος, να εφαρμόσει τους νόμους, να σεβαστεί την αξιοκρατία, και να επιβάλλει όπου αυτό είναι απαραίτητο αυστηρές κυρώσεις. Μια αντιπολίτευση που στις περισσότερες περιπτώσεις είναι δύναμη του όχι. Μια Βουλή που αντί να παράγει έργο με τρόπο ενιαίο, γρήγορο, διάφανο και αποτελεσματικό έχει μετατραπεί σε ένα εργοστάσιο ασυνάρτητων και χαριστικών ρυθμίσεων και τροπολογιών που συντηρούν και πολλές φορές διογκώνουν την παρανομία. Και μια Δικαιοσύνη που δυστυχώς έχει μετατραπεί σε μακρύ χέρι της πολιτικής.
Μια τέτοια κατάσταση κάθε άλλο παρά εμπιστοσύνη και ασφάλεια μπορεί να εμπνέει στην κοινωνία. Κι είναι απολύτως λογικό κι αναμενόμενο σε ένα τέτοιο περιβάλλον ρευστότητας και ανασφάλειας κι εφόσον οι δοκιμασμένοι έχουν κριθεί κι απορριφθεί, να αναζητούνται νέα, άφθαρτα σχήματα που μπορεί να υστερούν σε εχέγγυα αποτελεσματικότητας και σαφήνειας στον πολιτικό τους λόγο, διαθέτουν όμως το χαρτί της ανανέωσης.
Η κρίση λοιπόν είναι υπαρκτή. Και τα περιθώρια για τα δύο κόμματα εξουσίας να το αντιληφθούν και να κάνουν κάτι γι’ αυτό στενεύουν απελπιστικά. Η συνταγή; Περισσότερη αποτελεσματικότητα, μεγαλύτερη διαφάνεια, έμφαση στην αξιοκρατία, σαφώς καλύτερα αντανακλαστικά στην καταγραφή των νέων ύπουλων κοινωνικών ανισοτήτων, περισσότερη ευαισθησία και κοινωνική δικαιοσύνη. Τόσο απλά και ταυτόχρονα τόσο δύσκολα. (587)
