Ν’ αλλάξουμε αναπτυξιακό πρότυπο
Άρθρο του Μιχάλη Χρυσοχοΐδη στην ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΤΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟΥ
Η ελληνική οικονομία βρίσκεται σε κρίση. Ως προς αυτό δεν χωράει καμία απολύτως αμφιβολία, όσο κι αν μερικοί επιχειρούν σκόπιμα να υποβαθμίσουν ή ακόμα και να διασκεδάσουν το εύρος και τη σημασία της.
Δε χρειάζεται να πάμε μακριά. Το ΑΕΠ έχει συρρικνωθεί στο -0,3% με προοπτική να κλείσει στο -1,3% στο τέλος της χρονιάς. Οι χαμένες θέσεις εργασίας για το σύνολο του έτους υπολογίζονται ότι θα ανέλθουν γύρω στις 200,000, με τους άνεργους να προσεγγίζουν το μισό εκατομμύριο, ενώ οι απώλειες από τις δύο βασικές πηγές εισπράξεων της ελληνικής οικονομίας, του τουρισμού και της ναυτιλίας ανέρχονται ήδη στα 1,94 δις ευρώ και αναμένεται να κλείσουν γύρω στα € 3,7 δις. Η αγορά έχει στεγνώσει από πιστώσεις, η ιδιωτική ζήτηση, μέχρι σήμερα ατμομηχανή της ανάπτυξης, βρίσκεται στο -0,1%.
Ταυτόχρονα, πολλοί παρομοιάζουν τη σημερινή κρίση με το δημοσιονομικό βατερλό του 1993, όταν τα ταμεία ήταν άδεια και το κράτος δεν είχε να πληρώσει για μισθούς και συντάξεις, πόσο μάλλον να κάνει επιπρόσθετες παραγωγικές επενδύσεις. Δεν έχουν άδικο. Σύμφωνα με τα στοιχεία εξαμήνου που έχουμε στη διάθεσή μας υπάρχει απώλεια καθαρών εσόδων του τακτικού προϋπολογισμού το 2009 κατά €2,64 δις και υπέρβαση των πρωτογενών δαπανών κατά €0,94 δις. Η εξέλιξη αυτή συνεπάγεται αύξηση του ελλείμματος της γενικής κυβέρνησης άνω του 5,0%, τη στιγμή που ο στόχος της Κυβέρνησης είναι για μείωση του ελλείμματος στο 3,7% του ΑΕΠ το 2009.
Δυστυχώς όμως, ο δημοσιονομικός εκτροχιασμός είναι μονάχα ένα μικρό τμήμα της σημερινής προβληματικής κατάστασης. Τα πράγματα είναι πολύ χειρότερα. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ταμειακό, ούτε αμιγώς δημοσιονομικό.
Η τρέχουσα κρίση ανέδειξε τα χρόνια προβλήματα του ισχύοντος αναπτυξιακού προτύπου της ελληνικής οικονομίας:
- Τόσο τα βασικά αίτια, όπως η χαμηλή ανταγωνιστικότητα (κατρακυλήσαμε 35 θέσεις στην παγκόσμια κατάταξη μέσα σε πέντε χρόνια), η ανύπαρκτη ένταση ανταγωνισμού στις αγορές (καρτέλ, ολιγοπώλια, ακρίβεια), η υπερχρέωση του ιδιωτικού τομέα, η υπέρμετρη έμφαση στην ιδιωτική κατανάλωση, η αναποτελεσματική λειτουργία του Δημόσιου Τομέα και το χρεοκοπημένο ασφαλιστικό σύστημα (δεν είναι σε θέση να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του).
- Όσο και τις συνέπειες όλων των παραπάνω, που είναι τα μεγάλα ελλείμματα και χρέη, ο καλπάζοντας εξωτερικός δανεισμός και το έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, η υψηλή ανεργία και η χαμηλή απασχόληση, η καταδίκη του πιο δυναμικού κομματιού των νέων εργατών γνώσης σε συνθήκες γενιάς των 700 ευρώ, το στρεβλό επιχειρηματικό περιβάλλον.
Είναι προφανές ότι η «φούσκα της εύκολης ανάπτυξης» που χαρακτήρισε τη μεταπολιτευτική περίοδο χάνει αέρα αργά αλλά σταθερά. Σήμερα τη θέση της παίρνει μια μαύρη τρύπα αγνώστου μεγέθους που έλκει καθοδικά το σύνολο της ελληνικής οικονομικής δραστηριότητας.
Για να βγούμε από τη δίνη απαιτείται ένα νέο αναπτυξιακό πρότυπο σε συνδυασμό με μέτρα που θα αντιμετωπίζουν τις ορατές συνέπειες της κρίσης και θα ανακουφίζουν τα θύματά της.
Πρώτον, απαιτείται δημοσιονομική προσαρμογή μέσα από α) την αύξηση των εσόδων του κράτους από φόρους που θα επιβληθούν στους έχοντες και σήμερα αντιστοιχούν μόλις στο 32,1% του ΑΕΠ, σε σύγκριση με το 40,1% στις χώρες της Ζώνης του Ευρώ, β) τη συγκράτηση και έλεγχο των δαπανών και γ) τη θεσμοθέτηση ειδικών φόρων όπως οι πράσινοι φόροι
Δεύτερον, το χρηματοπιστωτικό σύστημα πρέπει να οδηγηθεί μέσα από ειδικά μέτρα και κίνητρα να παίξει το βασικό του ρόλο ως παρόχου πιστώσεων στην πραγματική οικονομία και τις επιχειρήσεις. Σήμερα, με ευθύνη της κυβέρνησης οι τράπεζες επιχειρούν να εξασφαλιστούν οι ίδιες οδηγώντας τις επιχειρήσεις σε αργό θάνατο.
Τρίτον, απαιτείται τόνωση της τρωθείσας καταναλωτικής εμπιστοσύνης και στήριξη των ανέργων μέσα από ενεργητικές πολιτικές που οδηγούν στην επανένταξη στην αγορά εργασίας.
Τέταρτον, χρειάζονται βαθιές θεσμικές αλλαγές για να αντιμετωπιστεί η πολυνομία, η αδιαφάνεια, το βρώμικο πολιτικό χρήμα και η διαφθορά. Για να αποκτήσουμε μια σύγχρονη δημόσια διοίκηση που θα κατέχει τεκμήριο αποτελεσματικότητας και αποδοτικότητας.
Πέμπτον, για να μπει και πάλι σε κίνηση η αναπτυξιακή διαδικασία, η Ελλάδα δεν πρέπει παρά να επενδύσει στην πράσινη οικονομία. Να υποστηρίξει τη δημιουργία μιας νέας βιομηχανίας αιχμής με επίκεντρο την καθαρή ενέργεια και την περιβαλλοντική προστασία και στρατηγικό στόχο την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.
Για τον τελευταίο στόχο είναι απολύτως αναγκαία η αύξηση και ταυτόχρονα η ανασύνθεση των δημοσίων επενδύσεων του ΠΔΕ, του ΕΣΠΑ και του Αναπτυξιακού Νόμου προς την ακόλουθη κατεύθυνση:
α) απεξάρτηση της Ελλάδας από το πετρέλαιο
β) ανάπτυξη της περιβαλλοντικής βιομηχανίας και των ΑΠΕ
γ) αύξηση της αποδοτικότητας των ενεργειακών δικτύων
δ) εξοικονόμηση ενέργειας
ε) βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων
στ) εξασφάλιση ενεργειακής επάρκειας
ζ) αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας
η) ανάπτυξη του αγροτοδιατροφικού τομέα στη χώρα
Αυτός είναι ο μοναδικός τρόπος για να δημιουργηθεί μια νέα παραγωγική οικονομία που αξιοποιεί τους εργάτες γνώσης και δημιουργεί θετικές πολλαπλασιαστικές συνέπειες για το σύνολο των Ελλήνων πολιτών.
Με απλά λόγια, πράσινη οικονομία σημαίνει ιδιωτικές και δημόσιες ενεργειακές και περιβαλλοντικές επενδύσεις οι οποίες αντλούν χρηματικούς πόρους από δύο τεράστια πουγκιά: το ΕΣΠΑ, αξίας 21 δις ευρώ μέχρι το 2013 και τα Προγράμματα Δημοσίων Επενδύσεων που επί ΠΑΣΟΚ θα ξεπεράσουν τα 10 δις ανά έτος. Στόχος είναι οι πόροι των προγραμμάτων αυτών να μεταφραστούν σε τουλάχιστον 100,000 χιλιάδες θέσεις εργασίας μέσα σε μία δεκαετία, μόνο στον αμιγώς ενεργειακό και περιβαλλοντικό τομέα.
Μπροστά στις προκλήσεις που έχουμε μπροστά μας η κυβέρνηση στέκεται με εμφανή αμηχανία. Επιχειρεί μέσα από επικοινωνιακά τεχνάσματα και όψιμες εξαγγελίες να πείσει ότι μπορεί να ηγηθεί της προσπάθειας για έξοδο από το τέλμα. Οι Έλληνες δεν την πιστεύουν. Οι μέρες της ΝΔ, ευτυχώς για τον τόπο, είναι μετρημένες. Αλλάζουμε αναπτυξιακό πρότυπο σημαίνει αλλάζουμε κυβέρνηση.
