Ζούμε την εποχή των μεγάλων διαψεύσεων και των διαρκών εντάσεων. Η επιφανειακή διαχείριση της κρίσης του 2008 εξακολουθεί να προκαλεί ρήγματα στη διεθνοποιημένη οικονομία. Η κρίση του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος κλονίζει τις εθνικές οικονομίες ισχυρών κρατών, αναδεικνύοντας ταυτόχρονα τα ελλείμματα δίκαιης οικονομικής διακυβέρνησης στις δύο πλευρές του Ατλαντικού.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαχειρίζεται τη διάσωση της κοινωνικής, οικονομικής και πολιτικής της συνοχής, μέσα από τη δοκιμασία των ασθενέστερων οικονομικά κρατών της ευρωζώνης. Οι κοινωνικές ανισότητες και η φτώχεια πυροδοτούν εντάσεις σε ανεπτυγμένες χώρες, ενώ τα προβλήματα της κλιματικής αλλαγής, της τρομοκρατικής βίας, της μη νόμιμης μετανάστευσης διεθνοποιούν την αστάθεια. Εξτρεμιστικές φωνές και κινήματα αναδεικνύονται στο δυτικό κόσμο, ενώ το αίτημα για ελευθερία και δημοκρατία στις αναπτυσσόμενες χώρες γιγαντώνεται.
Ο κόσμος στις αρχές του 21ου αιώνα μεταβάλλεται ραγδαία, καθώς η πρώτη δεκαετία των υψηλών ρυθμών ανάπτυξης δίνει τη θέση της σε μια παγκόσμια υφεσιακή αβεβαιότητα.
Η κρίση του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος, οι συνέπειες που επέφερε στην ευρωπαϊκή οικονομία και η ελληνική δημοσιονομική κρίση επιβάλλουν την επαναπροσέγγιση του μοντέλου ανάπτυξης των ευρωπαϊκών χωρών. Όσο και αν η ελευθερία της αγοράς αποτελεί μια πραγματικότητα που κανείς δε μπορεί να αμφισβητήσει, ο τρόπος εφαρμογής της, αν και διαφορετικός, στην Ευρώπη και στην Αμερική, ανέδειξε τις αδυναμίες και τους κινδύνους που επιφυλάσσει, τόσο για την πραγματική οικονομία, όσο για τα μεσαία και ασθενέστερα κοινωνικά στρώματα και για την εργασία. Η πρωτοκαθεδρία των αγορών και του τραπεζικού χρήματος υποτίμησε την πραγματική παραγωγική οικονομία, την υγιή καινοτομική επιχειρηματικότητα και το κοινωνικό κράτος ως παράγοντες ανάπτυξης.
Η Ελλάδα, έκθετη στη διεθνή αστάθεια εξαιτίας του συσσωρευμένου δημόσιου χρέους, των ελλειμμάτων και της χαμηλής ανταγωνιστικότητας μετατράπηκε στον αδύναμο κρίκο της ευρωπαϊκής κρίσης. Βέβαια, το ελληνικό πρόβλημα είναι σαφώς διαφορετικό. Η ανάπτυξη στην Ελλάδα για χρόνια βασίστηκε στην εκτεταμένη μαύρη οικονομία, την προσοδοθηρία, τον πελατειακό και διεφθαρμένο κρατισμό, τη χαμηλή ανταγωνιστικότητα, την εσωστρέφεια, τον εκτεταμένο δημόσιο δανεισμό.
Έτσι φθάσαμε στη σημερινή κατάσταση εκτάκτου ανάγκης, με την Ελλάδα να διανύει τη μεγαλύτερη οικονομική κρίση στη μεταπολεμική της ιστορία. Δεν πρόκειται απλώς για μια κρίση δημοσιονομική, ούτε μόνο για μια κρίση χρέους. Πρόκειται για μια δοκιμασία πολιτική, κοινωνική, θεσμική, πολιτισμική, για μια πολυμέτωπη προσπάθεια που ζητά υπερβάσεις και τομές. Μέσα από την κρίση η Ελλάδα γυρίζει μια σελίδα στην ιστορία της. Το πώς θα γράψουμε τη σελίδα αυτή σήμερα θα επηρεάσει γενιές Ελλήνων στο μέλλον.









